18 янв 00:28Бөлимлер / Ақыйда

Ийманда гүман болмаўы ҳаққында

Ийманда гүман болмаўы ҳаққында


Саҳабалардың уллысы, тәфсир илиминиң имамы Абдуллаҳ ибн Аббас разыяллаҳу анҳу: «Мөмин киси, «Иншааллаҳ мен мөминмен», деп айтпайды, бәлким анық исеним менен «Мен ҳақыйқый мөминмен», яғный «Аллаҳға исенемен», дейди. Себеби инсанлар үш түрли болады:

1. Мөмин
2. Мунафиқ 
3. Кәпир

«Сол себепли Аллаҳға исенген итиқадлы инсанлар мөминлер, иймансыз, итиқадсыз инсанлар болса кәпирлер деп айтылады», деген. Бендениң «Иншааллаҳ мен мөминмен» деп айтыўы мүмкин емес, себеби «Иншааллаҳ» - Аллаҳ қәлесе, дегени болып, ол инсан өзиниң ийманына анық исеними жоқ болғанлығынан «Иншааллаҳ» дейди. Демек, өзиниң ийманына анық исенбейди, неге дегенде гүманы бар. Бундай инсанды ҳақыйқый ийманлы бенде деп болмайды.

Буның мысалы: Бир киси өзиниң достына ертең усы жерге кел, бир кесел адамды көриўге барамыз десе, ол досты ертеси күни келиўине көзи жетпесе, «Иншааллаҳ», яғный, Аллаҳ қәлесе келемен, дейди. Келмесе гүнакар болмайды. Яқшы, ертең келемен деп айтып, бирақ келмесе, ўәдесинде турмағаны ушын гүнакар болады. Соның ушын мөмин инсан өзиниң ийманына гүман қалдырмаўы ушын анық исеним менен «мен ҳақыйқый мөминмен», деп айтыўы керек. Гүман мүмкин емеслигине Бақара сүресиниң 285 – аяты да буған дәлийл болады. Аллаҳ таала айтады:

آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ 

وَرُسُلِهِ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا 

وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ (٢٨٥)


«Пайғамбар өзине Рәббисинен түсирилген нәрсеге ийман келтирди ҳәм мөминлер де (ийман келтирди). Аллаҳға, Оның периштелерине, китапларына, Пайғамбарларына ҳәмме ийман келтирди. Оның Пайғамбарларының ҳеш бирин ажыратпаймыз. «Еситтик ҳәм бойсындық, кеширимиңди сораймыз ҳәм қайтып баратуғын жер тек Сениң алдыңа», – деди».

Аллаҳ таала бул аяты кәриймасында мөминлер ийман келтириўи лазым болған нәрселерди баян етти. Сол ийман келтириўи лазым болған нәрсеге «Иншааллаҳ» - ийман келтиремиз десе, ҳеш бир гүмансыз ийманы дурыс болмайды. Имам Термизий ҳәм Имам ибн Мажа ҳәзирети Әлий разыяллаҳу анҳудан рәўият қылған ҳәдисте Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам былай деген: 

لَا يُؤْمِنُ عَبْدٌ حَتَّى يُؤْمِنَ بِأَرْبَعٍ : يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَأَنِّي 

رَسُولُ اللَّهِ بَعَثَنِي بِالْحَقِّ، وَيُؤْمِنُ بِالْمَوْتِ وَبِالْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ،

 وَيُؤْمِنُ بِالْقَدَرِ


Бенде төрт нәрсеге исенбегенше ийманлы болмайды:

1. Жалғыз Аллаҳтан басқа иләҳ жоқ екенлигине ҳәм мениң ҳақ жол менен жиберилген      пайғамбарлығыма гүўалық бермегенше;
2. Өлим ҳақ екенлигине;
3. Өлимнен кейин тирилиў ҳақ екенлигине;
4. Тәғдирдиң ҳақ екенлигине исенбегенше ийманлы болмайды».

Бул ҳәдис те ийманда «Иншаалаҳ» деп айтыў жоқ екенин дәлийллейди.

«Әҳли суннат ўәл жәмәәт ақыйдалары» китабынан

Добавить комментарий