21 ноя 22:21Бөлимлер / Ҳәдис

АЎҚАТЛАНЫЎ ӘДЕБИ

                              
  АЎҚАТЛАНЫЎ ӘДЕБИ


Умар ибн Әбиў Салама разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады:

«Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа салламның қарамағындағы бала едим. Қолым табақта барып-келер еди. Сонда ол маған: «Ҳәй бала! «Бисмиллаҳ» деп айт, оң қолың менен же, өз алдыңнан же!» деди. Соннан кейин жеўим сондай болды». 

      (Төртеўи рәўият қылған)

Шарҳ: Бул ҳәдисти рәўият қылыўшы Умар ибн Әбиў Салама разыяллаҳу анҳу Пайғамбар саллаллаҳу алайҳи ўа салламның өгей перзенти болған. Ол Умму Салама анамыздың алдынғы күйеўи Әбиў Саламаның перзенти болған. Оның әкеси қайтыс болғаннан кейин, анасы Пайғамбар саллаллаҳу алайҳи ўа салламға турмысқа шыққанынан кейин, Пайғамбарымыздың қарамағында өскен. Бул ҳаққында оның өзи:

«Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа салламның қарамағындағы бала едим», - деп атыр.

Әлбетте, олар бир үйде жасағаннан кейин, бир дәстурханда аўқатланған. Сол ўақытта жас бала болған Умар ибн Әбиў Салама разыяллаҳу анҳудың қоллары аўқаттың жақсысын, көбирегин излеп, ыдыстың ҳәмме тәрепине барып-келген екен. 

«Қолым табақта барып-келер еди».

Бул жағдайды көрген Пайғамбар саллаллаҳу алайҳи ўа саллам оған аўқат жеў ҳаққында тәрбия берди:

«Ҳәй бала! «Бисмиллаҳ» деп айт, оң қолың менен же, өз алдыңнан же!» деди».

Демек, исламий әдеп бойынша аўқат жеўди баслағанда «Бисмиллаҳ»ты айтыў ҳәм аўқатты оң қолы менен жеў керек. Ҳәр ким өз алдынан жеўи лазым.
Пайғамбар саллаллаҳу алайҳи ўа салламның бул гәплерин Умар ибн Әбиў Салама жан деп қабыл қылды ҳәм оған өмир бойы умытпай әмел қылды. Бул ҳаққында өзи:

«Соннан кейин жеўим сондай болды», - дейди.

Тап усы нәбәўий усыныс ҳәмме мусылманларға да тәлим болды. Ҳәмме мусылманлар тамақты тап сондай қылып жейтуғын болды.

Бул ҳәдиси шәрийфтен алынатуғын пайдалар:

1. Үлкен жастағылар жас балаларға тамақ жеў ҳәм усыған уқсас ислерде исламий әдеплерди үйретип барыўы зәрүр.
2. Аўқат жегенде «Бисмиллаҳ» ты айтып баслаў зәрүр.
3. Аўқатты оң қол менен жеў керек екенлиги.
Себеби, шеп қол тазаланыўға ислетиледи. Бирақ көпшилик, ҳәтте үп-үлкен адамлар да бул нәрсени билмейди. Базыда жүдә қолайсыз жағдайларға түсип қалынады.
4. Аўқатты ҳәр ким өз алдынан жеўи керек.
5. Пайғамбар саллаллаҳу алайҳи ўа салламнан жеткен ҳәр бир ҳүкимди өзин мусылман санаған адам өзи ушын қағыйда қылып алыўы лазым.

  (Шайх Муҳаммад Садық Муҳаммад Юсуф раҳимаҳуллаҳтың «Ҳәдис ҳәм турмыс» китабынан, 16-том) 
Добавить комментарий