22 ноя 12:49Бөлимлер / Фиқҳ

СУТРА ҲАҚҚЫНДА


СУТРА ҲАҚҚЫНДА



Киши мешитте намазханның алдынан өтиў менен гүнакар болынады.

Бул ҳүкимге төмендеги ҳәдиси шәрийф дәлил болады:

Әбиў Жуҳайм разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады:

«Нәбий саллаллаҳу алайҳи ўа саллам:

«Егер намазханның алдынан өтиўши адам өзине не (гүна) болыўын билгенинде еди, (намазханның) алдынан өтиўден көре қырық (жыл, ай, күн) тоқтап турыў оның ушын жақсырақ болар еди», деди».

Әбиў Назр (ҳәдисти Бусрдан рәўият қылған рәўий:) «Қырық күн» дедима, яки «ай», яки «жыл»ма, биле алмадым», деген».

Бесеўи рәўият қылған.


Бирақ оннан басқа жерде сәжде қылатуғын орнына нәзер салып оқып атырған намазханның көзи жететуғын жерден өткен гүнакар болады.

Бул ҳалатта көзи жететуғын жер сәжде қылатуғын жер болады. Буны көпшилик уламалар атап айтқан.


Егер намазхан дүкан үстинде оқып атырған болса ҳәм алдынан өтип атырған адамның ағзасы ағзаларына теңлессе, өтиўши гүнакар болады.

Бундағы «дүкан»нан мақсет , әййемде  саўдагерлер базарда өзлери отырып, әтирапына саўда малын жайып қоятуғын кроватлар болып есапланады. Олардың бийиклиги ҳәр түрли болған. Егер дүкан ийеси кроваттың үстинде намаз оқып атырған болып, оның алдынан өтиўшиниң бойы дүканнан пәс болса, өтиўши гүнакар болмайды, егер ондай болмаса гүнакар болады.


Булардың ҳәммеси намазханның еки қасынан бириниң туўрысына қадап қойылған узынлығы бир зироъ ҳәм бармақ жуўанлығындағы сутрасы болмаған ҳалатта.

«Сутра» дегенде намазханның алдынан бир нәрсе өтпеўлиги ушын қойылған тосық түсиниледи.

«Сутра»ны ҳанафий ҳәм маликий мазҳаблары мандуб, шафиъий ҳәм ҳанбалий мазҳаблары мустаҳаб, деген. 

Дийўал, үстин, найза, ҳасса, басқа бир қандай да нәрсе сутра болыўы мүмкин. Ҳеш нәрсе табылмаса, бир сызық сызып қойылса да болады. Мақсет, намазханның алдынан бир нәрсе өтип, кеўилин бузбасын, атап айтқанда, шайтан ўасўаса қылмасын. 

Толҳа разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады:

«Нәбий саллаллаҳу алайҳи ўа саллам:

«Қашан бириңиз алдына ердиң сүйеншигиндей нәрсени қойса, оның артынан ким өткенине итибар берместен намазды оқый берсин», деди».

Муслим, Әбиў Даўыт ҳәм Термизий рәўият қылған.


Миқдад ибн Асўад разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады:

«Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа салламның бир шақаға яки үстинге, яки терекке қарап намаз оқып атырғанын көрсем, әлбетте, сол нәрсени оң яки шеп қасының туўрысына алып оқып атырғанын көрдим. Ол нәрсеге туўры турмас еди».

Әбиў Даўыт ҳәм Аҳмад рәўият қылған.


Имамның сутрасы жеткиликли болады.


Ибн Умар разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады:

«Нәбий саллаллаҳу алайҳи ўа салламға келте найза қадап берилер еди ҳәм ол соған қарап намаз оқыр еди»

Бесеўинен тек Термизий рәўият қылмаған.

Саҳабалардан бири «ҳарба» яки «аназа» деп аталатуғын келте найзаны көтерип жүрер еди. Ашық жерлерде намаз оқылатуғын болса, оны Пайғамбар саллаллаҳу алайҳи ўа салламның туўрысына қадап қойылар еди. Сол найза тосық ўазыйпасын өтер еди. Имамның тосығы қәўимге де тосық есапланар еди. 


Өтиў итималы ҳәм жол болмағанда оны тәрк етиў дурыс болады. 

Намазханның алдынан бир нәрсениң өтиў итималы болмаса, намаз оқылып атырған жер жол болмаса, сутра қоймай намаз оқыса да болады. 

Фазл ибн Аббас разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады:

«Шөлде турғанымызда ҳузурымызға Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам келди. Аббас ол менен бирге еди. Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам саҳрада намаз оқыды. Алдында сутра жоқ еди. Биздиң урғашы ешегимиз ҳәм бир ийт алдында айланып жүрер еди. Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам итибар қылмады».

Имам Әбиў Даўыт рәўият қылған 


Егер сутра болмаса яки өтиўши намазхан менен сутрасының арасынан өтсе, (намазхан оны) тасбиҳ яки ишара менен қайтарады. 

Әбиў Даўыт, Малик ҳәм Дарақутнийдиң рәўиятында: 

«Намазды ҳеш нәрсе кеспейди. Қудиретиңиз жеткенше қайтарың. Ол шайтаннан басқа нәрсе емес», делинген.

Яғный бул «Намаз оқып атырғаныңызда алдыңыздан өтиўшини қудиретиңиз жеткенинше қайтарың, ол шайтаннан басқа нәрсе емес», дегени. Бул қайтарыў намазханның «Субҳаналлаҳ!» деп тасбиҳ айтыўы яки ишара қылыўы менен болады. Ҳаяллар болса оң қолын шеп қолына урып, даўыс шығарыў менен қайтарады.


Шайх Муҳаммад Садық Муҳаммад Юсуф раҳимаҳуллаҳтың «Кифая» китабынан.


Добавить комментарий