12 апр 11:00Фиқҳ / Ораза

ОРАЗАНЫҢ НИЙЕТИ


ОРАЗАНЫҢ НИЙЕТИ


«Нийет» сөзликте «мақсет етиў» мәнисин аңлатады. «Нийет»тиң шәрий мәниси қәлбтиң бир исти қылыўға қарар қылыўы менен, екилениўсиз итиқад қылыўына айтылады. Демек, инсан қәлбинде ертең Рамазанның күнлеринен бири екенин билсе ҳәм ораза тутыўды кеўилинен өткизсе, нийет қылған болады.

Нийет мәселесинде оразалар екиге бөлинеди:

1. Түнде нийет қылыў ҳәм белгилеў шәрт болған оразалар. Бундай оразалар «мойнында лазым болған оразалар» да делинеди. Олар Рамазанның қазасы, бузып жиберилген нәпил оразалардың қазасы, каффарат ушын тутылатуғын оразалар ҳәм улыўма нәзр қылынған оразалар.

2. Түнде нийет қылыў ҳәм белгилеў шәрт болмаған оразалар. Бундай оразалар «белгиленген заманға байланыслы оразалар» деп те аталады. Олар Рамазан оразасы ҳәм барлық нәпил оразалар болып, шәрий күндиздиң ярымынан алдын қылынған нийет пенен туўры болабереди.

Рамазан оразасын нәпил нийети менен яки улыўмалық нийет ямаса басқа ўәжиб ораза нийети менен ада қылса да болады. Тек сапарда ҳәм кесел болған ўақытта болмайды.

Рамазан оразасы киби нәпил ҳәм мәлим бир нәзр оразаны да шәрий күндиздиң ярымынан алдынғы нийет пенен тутса болады. Тек нәпил ҳәм мәлим бир нәзр оразаны басқа ўәжиб ораза нийети менен тутып болмайды, себеби ораза тутыўшы өзине ўәжиб болған нәрсени өзи бийкар қыла алмайды.

Қаза, каффарат ҳәм улыўмалық нәзр оразалар ушын оларды түнде белгилеп, нийет қылыў шәрт қылынғаны, себеби бундай оразалар ушын мәлим бир ўәқыт белгиленбеген. Соның ушын олардың басланыў ўақтын белгилеў ўәжиб болады.

Шаъбан айының жигирма тоғызыншы күни кеште қуяш батып атырғанда Рамазанның ҳилалы (айдың туўылыўы) көринбесе ҳәм ҳаўа булытлы болса, отызыншы күн шәк күни болады, себеби сол күни шаъбанның отызыншы күниме яки Рамазанның биринши күниме деген шәк, екилениў болады. Егер ҳаўа ашық болса ҳәм ай көринбесе, шәк болмайды.

Нийет қылыўдың ең абзал ўақты ифтарлық қылған ўақытта ертеңги күнниң оразасын нийет қылыў. Рамазан айында ораза күнлери екенин билсе де, ораза тутыўды да, тутпаўлықты да нийет қылмай таң аттырса, ораза тутыўшы болып қалмайды. Себеби, ораза күнлери екенин билиўдиң өзи менен ораза тутыўшы болып қалмайды. «Иншааллаҳ, ертең ораза тутаман» деп айтыў менен де нийет туўры болабереди, себеби оразада бул кәлималар Аллаҳ тааладан таўфиқ, жәрдем үмитин билдиреди.

Бир адам ҳәр күни ораза тутпақшы болып сәҳәрлик қылса, тили менен де, дили менен де оразаны нийет қылмаса да, сәҳәрлик қылғаны нийет орнына өтеди. Бирақ сәҳәрлик қылып атырған ўақытта ораза тутпаўлықты нийет қылса яки әдети ҳәр күни сол ўақытта тағамланыў болса, ямаса ҳәмме қатары сәҳәрликке турып, өзи ораза тутпайтуғын адам болса, оның сәҳәрлик қылғаны нийет орнына өтпейди. Сәҳәрлик нийеттиң орнына өтиўи Рамазан оразасында, белгиленген нәзрде ҳәм нәпил оразаларда болады. Буннан басқаларында болса сәҳәрлик қылыў менен биргеликте қайсы оразаны тутып атырғанын қәлби менен нийет қылыўы зәрүр болады. Түнниң дәслепки ўақытында «сәҳәрликке тураман» деп нийет қылыў ораза нийетиниң орнына өтпейди.

Қуяш батыўы менен ертеңги күнниң оразасын нийет қылса, нийети дурыс болады. Мәселен, бир адам сондай нийет қылып, бийҳуўш болып қалса, бийҳуўшлығы ертеси күнниң қуяшы батқанша даўам етсе де, ол сол күни ораза тутқан болып есапланады. Қуяш батыўынан алдын яки батып атырғанында ертеңги күнниң оразасын нийет қылыўдың өзи жеткиликли болмайды, бәлким қуяш батқаннан кейин қайта нийет қылыў зәрүр болады.


«Мөминниң қалқаны» китабынан


Добавить комментарий
Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Код:
Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив
Введите код: