15 май 18:43Бөлимлер / Қуран

ҚУРАН БИЗЛЕРГЕ АЛЛАҲТЫ ТАНЫТАДЫ


ҚУРАН БИЗЛЕРГЕ АЛЛАҲТЫ ТАНЫТАДЫ





Аллаҳ таала айтады: «Аллаҳ - Оннан басқа илаҳ жоқ. Ол тири ҳәм мәңги турыўшы. Ол (ҳеш) мүлгимейди ҳәм уйқыламайды. Аспанлар ҳәм Жердеги нәрселер Оныки. Оның алдында ҳеш ким (ҳеш кимди) шәпәәт қыла алмайды. (Аллаҳ) олардың алдындағы нәрсени де, артындағы нәрсени де биледи. (Адамлар) Оның илиминен тек (Аллаҳ) Өзи қәлеген муғдарындағы нәрсени ғана биле алады. Оның Курсийси аспанлар ҳәм Жерди де өз ишине сыйдыра алады. Ол екеўин қорғаў Оны(Аллаҳты) талықтырмайды. Ол-ең жоқары, Уллы» (Бақара,255).

Бул-Қураны кәриймдеги ең уллы аят. Аят ул Курсий деген бул белгили аят он гәптен ибарат.

1.  «Аллаҳ - Оннан басқа илаҳ жоқ».

Бул кәлиманың мәниси, Аллаҳ таала пүткил әлемлер ҳәм барлық жаратылыслар ушын Жеке Жалғыз, ҳеш қандай шериги болмаған Жалғыз Илаҳ.

«Ләә иләәҳә иллаллаҳ» кәлимасы Ҳақ тааланың бенделери ушын айтқан сөзиниң ең уллысы, бенделери айтқан сөзиниң де ең уллысы. Оның уллылығы соннан ибарат, егер кәпир адам шын ықлас пенен усы кәлиманы айтса, мусылманға айланады.

Аллаҳ - Жалғыз, Оннан басқа ибадат қылатуғын мүнәсип иләҳ жоқ. Тек Аллаҳтың Өзи ибадатқа ылайық. Соның ушын да бенделер тек Аллаҳ таалаға таат-ибадат қылып, Оның буйырғанларын орынлаў керек.

2.  «Ол тири ҳәм мәңги турыўшы».

Әлемдеги ҳәмме жанзатлар алдын өлик болған. Аллаҳтың изни менен ўақты келгенде және өледи. Тек Аллаҳ тааланың Өзи әзелий Тири, мәңги Турыўшы. Барлық мақлуқатлар жаратылысында, турыўында, ырысқы-несийбесинде, дүнья ҳәм ақыретте Жалғыз Жаратыўшыға, Аллаҳ таалаға мүтәж, бирақ Аллаҳ ҳеш кимге мүтәж емес.

3.  «Ол (ҳеш) мүлгимейди ҳәм уйқыламайды».

Аллаҳ таала бәрқулла сергек. Аллаҳ мүлгимейди, уйқыламайды. Мүлгип, уйқысыраў бул әззилик белгиси. Аллаҳ таала бундай айып-нуқсанлардан Пәк.

Ибн Аббас разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады: «Баный Исрайыл қәўми: «Ҳәй Муўса сениң Раббиң уйқылайдыма?» деп сорағанда ол: «Аллаҳтан қорқыңлар!» деди. Сонда Аллаҳ тааладан ўаҳий келди: «Ҳәй Муўса, сеннен «Рәббиң уйқылайдыма?» деп сорады. Сен еки қолыңа еки шийше алып, бул түнди уйқыламай тик турып өткиз!»-деп буйырды. Муўса Аллаҳ тааланың буйрығына әмел қылып, еки қолына еки шийше ыдыс алып түнде уйқыламай тик турды. Түнниң үштен бири өткенде оны уйқы басып, қолындағы шийшелер түсип, дизесине жеткенде өзине келип, услап алды. Бирақ таңға жақын және уйқы басып, қоллындағы шийшелер жерге түсип майдаланып кетти. Сонда Ҳақ таала Муўсаға ўаҳий қылып: «Ҳәй Муўса, егер Мен уйқылайтуғын болсам, аспан, жерлер тап сениң қолыңдағы шийшелерге уқсап майдаланып кетер еди»-деди».

4.  «Аспанлар ҳәм Жердеги нәрселер Оныки».

Аспандағы периштелер, қуяш, ай, жулдызлар, жердеги жанлы-жансыз жаратылыслар, ҳәммеси Аллаҳ тааланың мүлки. Барлықтағы ҳәмме нәрсе Аллаҳ таалаға тийисли. Оның бенделери, Оның қолының астында. Аллаҳ таала жаратылысларға ийелик етеди ҳәм оларды қорғайды.

5.  «Оның алдында ҳеш ким (ҳеш кимди) шәпәәт қыла алмайды».

Қыямет күни, есап-китап ушын Аллаҳтың ҳүзирине топланған саатта, ҳәр бир инсан қоллаўшыға мүтәж болады. Сонда я жердеги, я көктеги ҳеш бир инсан Аллаҳ тааланың руқсатысыз ҳеш кимди шәпәәт қыла алмайды ҳәм руқсатсыз сөйлей алмайды.

Бенделердиң ҳәммеси-Аллаҳ тааланың ҳүзиринде бенделигин тән алып, турып қалады. Араға түсип биреўди қоллаўға ҳеш ким жүрек ете алмайды. Тек Аллаҳ тааланың изни(руқсаты) менен шәпәәт етеди.

6.  «(Аллаҳ) олардың алдындағы нәрсени де, артындағы нәрсени де биледи».

Бул сыпаты Аллаҳ тааланың илими шексиз екенлигин, Ол ҳәмме нәрсени Өзиниң илими менен билип туратуғынын аңлатады.

Аллаҳ таала бенделериниң алдын қылған ислерин де, ҳәзир болып атырған ҳәм енди қылатуғын ислерин де биледи. Аллаҳ тааланың илими ҳәмме нәрсени өз ишине алған болып, бенделердиң билген-билмеген нәрселеринен де хабардар.

7.  «(Адамлар) Оның илиминен тек (Аллаҳ) Өзи қәлеген муғдарындағы нәрсени ғана биле алады».

Ҳәр бир нәрсени билиўши Аллаҳ тааланың алдында  жер ҳәм аспандағы инсан ҳәм периштелердиң билгени де ҳеш нәрсе емес. Бенделер тек Аллаҳ таала Пайғамбарлар арқалы билдирген нәрселерди биледи.

8.  «Оның Курсийси аспанлар ҳәм Жерди де өз ишине сыйдыра алады».

Усы мүбарек кәлиманы оқыған адам оннан алдыңғы аяттың мәнисин түсинеди. Ҳақыйқатында да инсанға соншелли аз илим берилген! Аллаҳ тааланың Аршы Ағладағы Курсиси, аспанлар ҳәм Жерди өз ишине сыйдырыўы, инсанның әззи қыялына да сыяды ма?

Әбиў Зар Ғиффарий разыяллаҳу анҳу Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ўа салламнан Аллаҳтың Курсийси ҳаққында сорағанда: «Ҳәй Әбиў Зар! Жети қабат аспанды, жети қабат жерди, солардың ҳәммесин жайылып, тегисленип бир-бирине қосылып, Курсийдиң қасына қойылса, үлкен бир кеңликтиң ишине тасланған есиктиң услағышының көлеминдей жерди ийелейди. Енди Арштың Курсийге қарағанда үлкенлиги де, усындай кеңликтиң есиктиң услағышына қарағандағы үлкенлигиндей»-деп жуўап берди.

Саҳабалар, уламалар Аллаҳтың Курсийси ҳақында түрлише тәфсир қылған. Абдуллаҳ ибн Аббас разыяллаҳу анҳу: «Курсийден мақсет Аллаҳтың илими. Аллаҳ таала Өзиниң илими аспанлар ҳәм жерден де кең екенлигине ишара етип билдирип атыр»-деп тәфсир қылған. Айырым уламаларымыз: «Бул сөздиң мәниси жалғыз Аллаҳ тааланың өзине аян. Биз оның ҳақ екенлигине ийман келтиремиз, мәнисин Жаратқанның Өзине ҳаўала етемиз» -деген.

Демек, биз оқыўшылар, уллы устазларымыздың китапларын оқып, Кәламуллаҳты тәфсир қылыўдағы әдеплерин мақуллап, ҳақыларына дуўа қылып, сөзлерине қулақ салыўымыз керек. Оларға бир сөз қосыўға ҳаққымызда, илимимиз де жоқ.

9.     «Ол екеўин қорғаў Оны(Аллаҳты) талықтырмайды».

Аллаҳ таала аспанлар ҳәм жерди қорғап турыўдан шаршамайды. Бул ис Оған ҳеш қандай аўырлық қылмайды. Буннан Аллаҳтың қүдирети қаншелли шексиз екенлигин билип аламыз.

Бул ҳақыйқатқа неше мың жыл даўамында ҳәр бир инсан гуўа болып турыпты. Аллаҳ таала ол екеўин қорғап турыпты. Ҳеш кимниң қолынан келмейтуғын бул нәрсеге Қадир болған Аллаҳға қыйын емес. Әлемдеги ең киши бөлекшеден баслап, ең үлкен планеталарға шекемги жаратылыслар Жаратқанның буйрығына бойсынып турады. Соның ушын да өмир даўам етип атыр. Егер Аллаҳтың әмири менен Қуяш системасындағы планеталар бир мүддет тоқтап қалса, не болады? Аспанлар күйип, теңиз-дәрья кеўип кеткен болар еди. Әлҳамдулиллаҳ, Меҳрибан Пәрўардигарымыз қорғап турғаны ушын аспанларда, жерде тыныш, өмир бир тегис өтип атыр.

10.  «Ол - ең жоқары, Уллы»

Аллаҳ ҳәр нәрседен жоқары ҳәм уллы. Ол сол дәрежеде Жоқары, Аллаҳға ҳеш ким тең келе алмайды, Оған ҳеш ким уқсай алмайды, Оның менен ҳеш ким жарыса алмайды. Аллаҳ сол дәрежеде Уллы, Оның Уллы екенлигин аңлап жетиўге инсанлардың ақылы әззилик қылады. Бирақ өмирдиң ҳәр мәўритинде ийманлы инсанлар ушын, Аллаҳтың Уллылығы көринип турады.

Бул аяты карийма уллы мәнилерди өз ишине алған. Бул пәзийлетли аятты шын ықлас пенен оқыған мөминниң қәлби исенимге, мәрийпатқа, ийманға толы болады. Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўа саллам ўәде қылғанларындай усы аяттың берекетинен-шайтанның жаманлығынан аман да болады.


«Қуран – қәлблер шыпасы» китабынан

Добавить комментарий