30 апр 17:40Фәтўәлар / Закат

ЗӘКАТТЫ ТӘРК ҚЫЛЫЎШЫНЫҢ ЖАҒДАЙЫ


ЗӘКАТТЫ ТӘРК ҚЫЛЫЎШЫНЫҢ ЖАҒДАЙЫ




Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

«Алтын ҳәм гүмисти топлап, оны Аллаҳтың жолында сарпламайтуғынларға аўыртыўшы азаптың «хош хабарын» бер!  (Сол алтын-гүмислер) жәҳәннем отында қыздырылып, маңлайлары, жамбаслары ҳәм арқалары күйдирилген күни: «Бул өзлериңиз ушын топлаған нәрселериңиз, енди топлаған нәрселериңизди (ғәзийнелериңиздиң мазасын) татың!» (– делинеди)». (Тәўба сүреси, 34-35) аятлар) 

Шолыў: Усы аяты кәрийма нәзил болған ўақытларда адамлар арасында пул сыпатында алтын ҳәм гүмис ислетилген. Жергиликли базарларда да, халықаралық саўда байланысларында да есап-китап алтын ҳәм гүмис болған. «Мал-дүнья топлаў» да алтын ҳәм гүмис топлаў менен болған. 

Аллаҳ таала усы аяты кәриймада алтын ҳәм гүмисти Аллаҳ жолында напақа қылмай топлағанларға қатты азаплар бар екенин баян қылмақта. Қыямет күни сол топланған алтын ҳәм гүмис дозақ жалынында қыздырылып, маңлайларына, жамбасларына ҳәм арқаларына басылып азапланыўлары айтылмақта.

Сондай азап берилип атырған бир ўақытта периштелер оларға бақырып:

«Бул өзлериңиз ушын топлаған нәрселериңиз, енди топлаған нәрселериңизди (ғәзийнелериңиздиң мазасын) татың!» деп айтыўы уқтырылмақта.

Аўа, «Өзим болайын» деп мал-дүньяға кеўил қойыў, Аллаҳ берген мал-дүньяны Аллаҳ таала жолында сарп етпей басып отырыў Исламда әне сондай қараланады.

Усы аяттың мәнисин түсиниў ҳәм түсиндириў ҳаққында саҳабалар арасында белгили бир ўақыя да жүз берип өткен.

Әбиў Муўса Ашъарий разыяллаҳу анҳу бул аятты улыўма алтын ҳәм гүмисти топлап болмайды, деп түсинген. Ал, көпшилик зәкатын бергеннен кейин Аллаҳ жолында иҳсан еткен болады, қалғаны усы аяттағы мәниде топлаўға кирмейди, демек, гүна емес, деген. Бирақ, Әбиў Муўса Ашъарий разыяллаҳу анҳу пикиринде қатты турып алған ҳәм көпшиликти сынға алып, қатты сөзлерди айта берген. Сонда халифа ҳәзирети Усман разыяллаҳу анҳу фитнаның алдын алыў ушын Әбиў Муўса Ашъарий разыяллаҳу анҳудан Мадинаи мунаўўарадан шығып турыўды илтимас еткен.

Негизи, бул аятта сыпталанып атырған азаплар мал-мүлкиниң зәкатын бермегенлерге аталған. Ким топлаған мал-дүньясы Қыямет күни қыздырылып маңлайына, жамбасына ҳәм арқасына басылыўын қәлемесе, ўақтында зәкатын бериўи керек. Болмаса, ақырет азабынан қашып қутыла алмайды. Аллаҳ таала ўәдесинде турады. Әлбетте, зәкатты бермегенлерди усы аятта зикир етилген азаплар менен азаплайды.

Умму Салама разыяллаҳу анҳадан рәўият қылынады: 

«Нәбий саллаллаҳу алайҳи ўа саллам: 

«Зәкаты орынланыўына жеткен нәрсениң зәкаты берилсе, топланған емес», - деди». 

Әбиў Даўыт, Ҳәким ҳәм Малик рәўият еткен.

Маликтиң лебизинде: 

«Зәкаты орынланған нәрсе топланған емес», делинген.

Шолыў: Усы ҳәдиси шәрийф жоқарыдағы аятты тәфсир қылып келмекте. Әбиў Муўса Ашъарий разыяллаҳу анҳу бул ҳәдиси шәрийфти еситпегенинен кейин аятты өзинше түсинген. Зәкатты берсе, қанша топласа да, гүнакар болмайды.


«Ҳәдис ҳәм Турмыс» китабы, 8-том.



Добавить комментарий