Имам Заҳабий ҳәм оның «Кабоир» (Үлкен гүналар) атлы шығармасы ҳаққында


Имам Заҳабий ҳәм оның «Кабоир» (Үлкен гүналар) атлы шығармасы ҳаққында


Ислам дининиң уллы алымлары қатарында ҳеш гүмансыз ҳәзирети Муҳаммад ибн Аҳмад Усман Әбиў Заҳабий Шафеъийдиң орны гиреўли.
Имам Заҳабий ҳижрий 673-жыл Сурияның Дамашқ қаласында туўылған. Заҳабий лақабы оған әкесиниң кәсибине байланыслы берилген болып, «зергердиң баласы» деген мәнини аңлатады.
 Ҳәдис илими менен 18 жасынан шуғылланып баслаған Баълабакка, Ҳимс, Ҳама, Алеппо, Триполи, Набулус, Рамла, Каир, Искандария, Қуддус, Ҳижаз сыяқлы жәми отыз қалада жасаған. Ибн Заҳирий, Абарқуҳий, Шайхул-Ислам ибн Дақыйқ әл-Ийд (Имам Заҳибий оның алдына илим үйрениў ушын келгенинде, имтиҳан қылып: «Әбиў Муҳаммад Ҳилалий ким?"-деп сораған, Имам Заҳабий: «Суфян ибн Уяйна», деп дурыс жуўап бергенинен кейин, ибн Дақыйқ әл-Ийд оны шәкиртликке алған), дәўириниң белгили ҳәдистаныўшы алымы Шарафиддин Димятий, Жалалатдин Әбиў Маъли Ансорий сыяқлы алымлардан ҳәдис ҳәм фикҳ илимин үйренген. Соң Дамашқ қаласына қайтып, ҳәдис илиминен сабақ берди. Ислам әлеминде атын белгили еткен китабын жазды.
73 жаста соқыр болды ҳәм еки жылдан соң жарық дуньяны тәрк етти. 3 перзенти бар еди. Қызының аты Амат Әзиз ҳәм улларыАбдуллаҳ пенен Әбиў Ҳурайра Абдурраҳман кейин ҳадис илими белсендисине айланып, ибн Насириддин Дамашқий ҳәм Ибн Ҳажар Асқаланий сыяқлы алымларға сабақ берди, әкесинен еситкен көплеп ҳәдислерди рәўият етти.
 Ибн Заҳабий 75 жыл өмир көрди, ислам әлеминде ҳәдис илиминиң султаны, илимге ийе тарыйхшы, шежиретаныўшы ҳәм шайхулислам сыпатында танылған.
Алымның белгили шығармалары:
1. Тарихул ислам, Үлкен библиографиялық топлам.
2. Ал-Ибар би ахбар ман абар. Алымлар ҳаққында үлкен библиографиялық тарийх.
3. Дуўалул Ислам. Сиясий шахслар ҳәм ўақыялар ҳаққында.
4. Сияру аъламин-нубала.
5. Тазкиротул ҳуффаз. Ҳәдис алымлары тазкирасы. Әбиў Бакр Сыддықтан баслап тап өзлери жасаған дәўирине шекем өткен ҳәдис рәўийлери ҳәм алымлары өмирине бағышланған шығарма. Кейиншелли Имам Суютий бул китапты өз заманласлары менен байытып, «Табақатул ҳуффаз» шығармасын жазған.
6. Табақатул қурро. Қуран алымларының өмирине бағышланған китап.
7. Зикру ман йуътамид қоўлуҳу фил жарҳи ўат-таъдил. Исенимлилиги журҳ ҳәм таъдил жолында тексерилген ҳәдис рәўийлерине бағышланған китап.
8. Муҳтасару Сунан ал-Байҳақий.
9. Ат-тажрид фи асмаис-саҳаба. Саҳабалар ҳаққында сөзлик.
10. Муҳтасару Ал-Мустадрак лил Ҳаким. Ҳәкимниң «Мустадрак» шығармасына қысқа түсиндирме.
11. Мухтасару тарийхи Найсабур лил Ҳаким.
12 Набауд-Дажжал. Дажжал ҳаққындағы ҳәдис ҳәм рәўиятлар монографиясы.
Имам Заҳабийдиң қырыққа жақын шығармалары болып, олардың ишинде ең көп тарқалғаны, сөзсиз «Кабаир» (Үлкен гүналар) китабы. Бул китапта Қуран ҳәм ҳәдисте келген, ҳад-жаза белгиленген, Аллаҳ таала  ҳәм пайғамбар (саллаллаҳу алайҳи ўа саллам) нәлетлеген гүна ислер толық баян етилген, десек асыра айтқан болмаймыз.
Инсан жаманлыққа түсип қалмаўлығы ушын да, бул гүналарды жақсылап үйрениўи лазым . Сол себептен , усы китап бизге көп жәрдем береди, иншааллаҳ. 
Аллаҳ таала үлкен гүналардан сақланған бенделерине киши гүналарын кешириўин ўәде берген. Егер биз өзимизди үлкен гүналардан сақлайтуғын болсақ,Аллаҳ тааланың инаяты менен оқып атырған бес ўақыт намазымыз, тутып атырған оразамыз, жума намазларымыз  киши гүналарымызды жуўып турады. Сонлықтан да үлкен гүналардан сақланыўымыз керек. Егер де, бендешиликке барып ықтыярсыз олардан биреўин ислеп қойсақ, тәўбе ҳәм пушайманлық оты менен оны күйдириўимиз керек. 
Бул китап гүналардан шегиниў ҳәм олардан пәклениў жолында оқыўшыларымызға зәрүр қолланба болыўына үмит етемиз. Оны оқып, уғып, пайда тапқанлар ең дәслеп имам Заҳабий раҳимаҳуллаҳтың ҳақларына, қалаберсе усы китапты қарақалпақ тилине аўдарыўға үлес қосқан ҳәриплеслеримиздиң ҳақларына дуўай-қайырлар қылыўыңызды үмит етемиз
Әлемлердиң Рәббиси Аллаҳ таалаға ҳамди-сәнелер болсын. Ҳәммемизге оның алдына гүнасыз, пәк ҳалда барыўымызды несип етсин.

Добавить комментарий