27 янв 08:37Мақалалар

ЎӘДЕ ОПАСЫ МЕНЕН ГӨЗЗАЛ


ЎӘДЕ ОПАСЫ МЕНЕН ГӨЗЗАЛ



Аллаҳ таала ийманлы адамларды тәриплеп төмендегише мәрҳәмат қылады: Олар – (мөминлер адамлардың берген) аманатларын ҳәм (өз ара байланған) келисимлерин сақлаўшылар. (Муъминун сүреси, 8-аят) 

Опадарлық – жоқары дәрежедеги инсаныйлық пазыйлет. Өйткени, Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам ўәдесине опалы болыўда биз үмметлерге мүнәсип өрнек болған. Расули Әкрам алайҳиссаламның ҳеш қашан ўәдесине қылаплылық қылмағанлығы тарийхтан мәлим. Әбиў Ҳурайра разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады: Нәбий саллаллаҳу алайҳи ўа саллам былай деди: «Аллаҳ азза ўа жалла дейди: “Мен Қыямет күни үш топар адамға даўа қыламан: Мениң атым менен ант ишип, ўәде берип, ўәдесине опа қылмағанға, азат адамды (қул қылып) сатып, пулын жегенге ҳәм бир адамды жаллап ислетип, соң ҳақын бермегенге». Ўәде ҳәр түрли болады. Базылары жаманлыққа хызмет қылады. Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам: “Ким бир иске ант ишип, кейин ол исте жақсылық жоқлығын билсе, дәрриў антына каффарат берип, жақсы исти ислесин”, – деди. (Имам Муслим рәўияты) 

Демек, жаманлыққа хызмет етиўши ўәдени бузыў гүна емес, бәлки саўап болады. Ўәделердиң ең уллысы бенде менен Аллаҳ ортасындағы ўәде. Өйткени, Аллаҳ адамды жаратты, оған түрли неъматлар берди ҳәм бул ҳақыйқатты бенде билип, баян етиўин, Аллаҳтың меҳрибанлығынан хабарсыз болмаслығын, инкар етпеўин қәледи.

«Мен сизлерге (дүньяда) билдирип: “Ҳәй Адам балалары! Шайтанға ибадат (бойсыныў, итаат) қылмаңлар, себеби ол сизлерге ашық душпан. Маған ибадат қылың! Мине сол, туўры жол”, демеген бе едим?». (Ясин сүреси, 60-61-аятлар)

Мусылман адам өтмишине нәзер салыўы ҳәм оннан туўры жуўмақ шығарып, шүкир етиўи зәрүр. Өтмишин умытып, шүкирден жүз бурыў неъматқа қыянет есапланады. Шыпа берсең, бай қылсаң, сени умытпайман, деп ўәде берип, орынламаў келеси жақсылық ҳәм неъматтың заўалына себеп болады. Мадина әҳлинен Саълаба деген киси ансарийлер менен сәўбетлесип отырғанында: “Егер Аллаҳ таала маған Өз пазыйлетинен мал-дүнья берсе еди, ҳәр бир ҳақдардың несийбесин орнына қояр едим, мүтәжлерге садақа берер едим, әғайинлерим ҳалынан хабар алар едим”, – деп ўәде береди. Аз мүддетте әмекиси әлемнен өтип, үлкен мийрасқа ийе болды. Бирақ, берген ўәделеринен ҳеш бирин орынламайды. Оған ескертиў ушын төмендеги аят нәзил болады: 

«Олардан: Егер бизлерге (Аллаҳ) Өзиниң кеңшилигинен берсе, әлбетте, садақа қыламыз ҳәм әлбетте, ийгиликли ис қылыўшылардан боламыз», – деп Аллаҳ пенен келисим қылатуғынлары да бар.
(Аллаҳ) Өзиниң кеңшилигинен бергенде, (олар) оған сықмарланып, терис қарап, бурылып кетеди.
» (Тәўбә сүреси, 75–76).

Динимиз инсанларды ўәдесин орынлаўға, ўәдеге опа етиўге шақырар екен, әсиресе, саўдагерлер арасында ҳәм түрли қаржылық мүнәсибетлерде ўәдени өз ўақтында орынлаў ең әҳмийетли тийкар болыўы өз алдына атап өтиледи. Аллаҳтың бир неше буйрықлары бар: 

«Жетимниң мал-дүньясына ол балағатқа жеткенше жақынласпа, тек жақсылық пенен ғана (жақынласса болады). Келисимге опа қылың! Себеби, келисим – (қыяметте) соралатуғын ис». (Исро сүреси, 34)
«Келискениңизден кейин Аллаҳ пенен қылған келисимиңизде турың! Аллаҳты кепил қылып, ишкен антларыңызды (Аллаҳтың аты менен) тастыйықлағаныңыздан кейин оны бузбаң! Әлбетте, Аллаҳ ислеп атырған ислериңизди биледи». (Наҳл сүреси, 91-аят) 
Инсанның ўәдесине опалы болыўы дүньяда уллылық табыўына, ақыретте мәғфират ҳәм мәрҳәматқа ерисиўине негиз болыўы усы аяты кәрийма мазмунында анық көринеди: 
«Ҳәй Исрайыл әўлады, сизлерге берген неъматларымды еслең ҳәм Маған берген келисимиңизге опа қылың! Мен де сизлерге берген келисимиме опа қыламан. Меннен ғана қорқың!» (Бақара сүреси, 40-аят). 


Меҳмонали ҒУЛОМОВ, 

Қашқадария ўалаяты Қамаши районы “Санчиқул” жоме мешити имам-хатиби



Добавить комментарий