28 мар 12:52Мақалалар

«Бараат түни» қандай түн?


«Бараат түни» қандай түн?


Шаъбан айының және бир өзгешеликлеринен бири, бул айда Бараат түни (Дозақтан қутылыў түни)ниң бар екенинде. Бул түн Шаъбан айының 14-нен 15-не өтер түни болады.

Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўа саллам, расында да бул түнниң қәсийетли екенин және усы түнде Аллаҳ тааланың жер жүзине раҳмети түсиўи ҳаққындағы ҳәдийслер келген. Булардан бир нешеўин келтиремиз:

1). Айша анамыз разыяллаҳу анҳадан рәўият қылынады: «Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам бир күни түнде намаздың сәждесинде узақ ўақыт қалып кетти. Узақ болғаны соншелли, ҳәттеки мен жаны үзилдиме екен деп ойлап қорқып кеттим. Усыны ойлаў менен орнымнан турдым да Пайғамбарымыз алайҳиссаламның бас бармағын услап көрдим. Бармағы қыймылдағаннан кейин орныма қайттым. Соннан кейин мен Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўа салламның сәжде қылып турып былай дегенин еситтим: «Я Рәббим, Сениң азабыңнан раҳметиңе сыйынып үмит етемен. Мен Сеннен пана тилеймен. Сени Сен ылайық болатуғын дәрежеде мақтай алмайман. Сен Өзиңди сыпатлағандайсаң» Усыннан кейин ол маңлайын сәждеден көтерип, намазын тамамлады. Және маған қарап былай деди: «Ҳәй Айша, Пайғамбар сени таслап кетти деп ойладыңба?» Мен оған: «Яқ, ҳәй Расулуллаҳ, мен тек ғана  жаныңызды бул өмирден алып кеттиме екен деп қорықтым, себеби сәждеңиз оғада узын болды». Кейин Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўа саллам: «Бул түнниң қандай түн екенин билесеңбе?», – деп сорады. Мен: «Аллаҳ ҳәм Оның Расулы билиўширек!» дедим. «Бул Шаъбан айының ярымы толған түн. Бул түнде Аллаҳ таала бенделерине раҳметин жаўдырып, мәғфират тилегенлерди мәғфират қылады, раҳмет сорағанларға Өзиниң раҳметин жаўдыратуғын түн. Бирақ, кеўлинде мусылманларға кеги бар адамларды қалай болса солай қалдырады».

2). Басқа ҳәдийсте Айша анамыз разыяллаҳу анҳа мынандай дейди: «Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўа саллам: «Аллаҳ субҳанаҳу ўа таала Шаъбан айының ярымы болғанда Қалб қәўиминиң қойларының жүнлеринен де көп сандағы адамларды кеширеди».

Қалб қәўими қойларының көплиги менен танылған қәўим еди. Сонлықтан да ҳәдийсте усы түни көплеген адамлардың Аллаҳтың мәғфиратына ҳәм раҳметине ерисиўи айтылған. 

3). Және бир ҳәдийсте Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўа саллам мынандай деген: «Бул түн Шаъбан айының ортасы. Аллаҳ таала Қалб қәўиминиң қойларының жүнлеринен де көбирек адамларды дозақтан шығарады. Бирақ, Аллаҳға шерик қылғанға ҳәм мусылман бирадарына жүрегинде кек сақлаған адамға, және әғайыншилик қарым-қатнасты үзиўши менен тәкаббырлыққа берилип, балағын жерге сүйретип жүрген адамға, және ата-анасына ақ болыўшы ҳәм хамр (мәс қылыўшы ишимлик)ишетуғын адамға қарамайды».

4). Муаз ибн Жабал разыяллаҳу анҳу Пайғабарымыз саллаллаҳу алайҳи ўа салламның мынандай дегенин айтты: «Аллаҳ таала Шаъбан айының он бесинши болған күни бенделерине раҳметин жаўдырады да ҳәммесиниң гүнасын кеширеди. Тек ғана Өзине шерик қылғанды ҳәм кеўлинде мусылманларға кек сақлап жүрген адамлардан басқа».


Бул кешеде не қылыў керек?

Бараат түнин уйқысыз өткизиў абзал. Егер бул түнди ибадат пенен өткизсе оннан да жақсы. Сол ибадатларды атап өтетуғын болсақ:

– Намаз – бул усы түнде қылынатуғын ең жақсы ибадатлардың бири. Намаздың қыям, рукуъ, сәждесинде узағырақ турған абзал. Намазда узын сүрелер оқылса оғада жақсы. Егер кимде-ким узын сүрелерди есине түсире алмаса, бир рәкатта қысқа сүрени бир неше мәрте қайталаўға болады.

– Тиләўат – бул Қураны Кәриймди оқыў болып, усы түнде қылынатуғын ең пайдалы ибадатлардың бирине киреди. Намаз оқып болғаннан кейин ямаса оннан басқа ўақытта илажыңыз барынша Қуран оқың.

–  Зикир – усы кешени зикирге бағышлаў оғада жақсы. Әсиресе Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўа салламға салаўат айтыў. Зикирди айтыў, жүргенде де, жатқанда да, отырғанда да, жумыс ўақтында да дурыс болады.

– Дуўа – бул усы түнде бизлерге көп пайда беретуғын ибадатлардың бири. Аллаҳ таала қылған ҳәр бир дуўа ушын, сораўшының мүтәжлигин питкерип қойыўы менен бирге, ол ушын саўап та береди. Егер сораған нәрсеси жетисиў мүмкин емес нәрсе болса да, ол қылған дуўасы ушын саўаптан бос қалмайды. Сондай-ақ дуўа барлық ибадаттың өзеги болып табылады. Аллаҳ пенен бендениң байланысын арттырады. Бенде қәлегенинше, қәлеген көринисинде дуўа қыла алады, бирақ-та, ең жақсы дуўа – Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўа салламның дуўалары. Ол дуўалар бендениң бул дүньядағы ҳәм ақыреттеги мүтәжликлерин қамтып алады. Расында, Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўа салламның дуўалары соншелли дәрежеде терең мәнили, оған биз үмметлердиң баҳа беретуғындай шамамыз да жетпейди. Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўа салламның дуўалары жөнинде көплеген китаплар ҳәр түрли тиллерде жарық көрген. Мусылман адам Аллаҳ таалаға сол дуўалар арқалы, араб тилинде ямаса өз ана тилинде сол дуўалардың мәнисин айтып жалбарыныўы керек.

– Нәпил намазды ямаса Қуранды белгили себеплер (наўқасланыў, ҳалсызлық, тиршилиги ушын зәрүр жумыс) менен бежере алмаған адамларға, усы берекетли түнниң саўабынан қуры қалмаўы ушын төмендеги әмелерди орынлаўын усынамыз:

  1. Хуфтан ҳәм таң намазларын мешитте жәмәәт пенен, егер кесел болып, жағдайы келиспесе үйинде оқысын.
  2. Үнеми зикир айтыў, әсиресе салаўат. Қандай жағдайда да, уйқыға жатпағанынша зикирде болыўы тийис.
  3. Аллаҳтан кеширим сораў. Буны орнында жатып та сораўға болады.

– Ҳаял адамлар ҳайзда гезинде намаз бенен Қуран оқый алмағаны себепли қәлеген зикирди айтыўы, тасбеҳ айтыўы, салаўат айтыўы керек. Соның менен бирге Қуран ҳәм ҳәдийслерде келген араб тилиндеги дуўаларды дуўа қылыў нийети менен оқый алады.


Бул түни қылыўға болмайтуғын әмеллер

  1. Жоқарыда айтып өтилгениндей Бараат кешеси, мусылманлар ушын айырықша түн болып есапланады. Сонлықтан да усы түнди Аллаҳға толығы менен бойсынып өткизиўи лазым. Және Аллаҳға унамсыз әмеллерден тыйылыў керек. Усындай түнде гүна ислер қылыў Аллаҳ таалаға бойсыныўдан бас тартыў болып саналады. Бундай әмел Аллаҳтың қәҳәрине ушыратады. Сонлықтан илажы барынша гүналардан тыйылыў керек. Негизинде болса бул түнде қылынған гүналар усы түнниң барлық неъматларынан бос қалдырылады.


  1. Гейпара адамлар усы түнди айырықша атап өтиў мақсетинде ҳәр түрли тағамлар таярлап, үйин ямаса мешитти безендириўге әдетленген. Бул әмеллер тийкарсыз болып, ысырапкер адамлардың ойлап тапқан әмеллериниң қатарына киреди. Бул басқа еллердеги, басқа миллетлердеги үрп-әдетлерге еликлеў болып, жәмийетке артықша шығынларды келтириўден басқа нәрсе бермейди. Және бул гүна болып, оны усындай кешеде қылыў, бул гүнаның салмағын аўырлатыўы мүмкин. Мөмин-мусылманлар бул әмеллерден узақ болыўы тийис.



  1. Гейбир адамлар бир жерге жыйналып диний жыйынлар өткизип, ўаз-нәсиятлар айтысады. Бундай әмеллерди бежериўдиң кереги жоқ. Бул түни тек ибадатлар менен ғана шуғылланыў абзал.


  1. Намаз, Қуран оқыў ҳәм зикир сыяқлы ибадатларды жәмәәт пенен емес, жалғыз орынлаў керек. Нәпил намаз жәмәәт пенен оқылмайды. Және бул түнди өткериў ушын жәмәәтти мешитке жыйнаўдың ҳәжети жоқ. 


Керисинше бул түни Аллаҳ таала менен жалғыз қалыўдың жолын излеў керек. Бул ўақыт әлемлердиң Рәббиси менен тиккелей байланысып, жалғыз Аллаҳға ўақыт бөлетуғын, жалғыз Оған ғана кеўил бөлетуғын сәт. Бул түнниң қымбатлы ўақытларында Аллаҳ пенен бендесиниң арасында ҳеш ким болмаўы керек. Және Аллаҳ таалаға ықлас пенен, ҳеш нәрсеге алаң болмай ибадат қылыў керек. Сонлықтан Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўа саллам, бул түнди ҳеш кимсиз, ҳәттеки Айша разыяллаҳу анҳа анамызсыз өткизген. Сол себепли руқсат қылынған нәпил ибадатлар жәмәәт пенен емес, жалғыз бежериледи.


Добавить комментарий