25 май 19:31Мақалалар

ИНТЕРНЕТ ФИҚҲИ Не ушын керек? (1-бөлим)


ИНТЕРНЕТ ФИҚҲИ


Не ушын керек? (1-бөлим)



Интернет мусылманлардың күнделикли турмысына буннан саррас жигирма жыл алдын кирип келген болса, он жылдан берли стол үстинен кисеге көшип өтти. Ҳәтте бир неше жылдан берли «ақыллы телефон» (смартфон) аты астында мусылманлардың ақылынан баслап, турмыстың барлық тәрепине кирип келди. Перзентлерине еле басланғыш мектепке қатнамасынан ғусл, таҳәрат, ҳадал-ҳарамды үйретиў ата-аналық ўазыйпасына киреди. 

Атап айтқанда балалардың жазғы дем алысларынан нәтийжели пайдаланып диний тәлим-тәрбиясы ҳәм әдеп-икрамлығына өз алдына әҳмийет бериўлери керек. Ата-ана перзентине шошқа гөши менен қой гөши арасындағы парықларды парықлаўды үйреткени сыяқлы, ендиликте интернет ҳәм телефон фиқҳлерин үйретиўлери де мәжбүрий. 

Жақын арада елиў жылдан бери әмелде болған шығармаларды жәмлеп фиқҳий китап баспадан шығарылды. Усы фиқҳий шығармаға әлбетте интернет-телефон фиқҳин де қосымша қылыўлары лазым. Бәлки бул салада кешигип те үлгердик. Дин ислери бойынша жоқары дәрежели қәнигелерге мүрәжат қылынып, бул интернет-телефон фиқҳи бойынша таярланыўы керек болған фиқҳий китаптың кешиккенин, буннан кейин таярланған тәғдирде де келешектеги 10 жылға режелестирип таярланыўы керек. Бул парыз, мәденият яки басқа нәрсе емес. 

Қол телефоны байланыс қуралы қәсийетин әллеқашан жойтып үлгерди. Адамларды бир жерге жыйнайтуғын қуралға айланды. Енди социаллық байланыс қуралы, деп емес, ал күнделикли турмысымызда өз орнын сездиретуғын үскене ҳаққында айтамыз. 

Инсанларды ғыйбат қылыўдан баслап, оларға дөҳмет етиўгеше қадағалаўлар орнатқан, шийрин сөз ҳәм күлимсиреў садақа дәрежесине көтерген динимиз, телефон ҳәм интернеттиң уллы ҳәм еле жаңалық болыўына қарамай инсанларды өз торына тартып атырған күши қарсымызда екен, балаларымызға телефон фиқҳин үйретиўди, таҳәратты үйреткеннен кейин бала бир неше жасқа жеткенинше изге сүре алмаймыз.

Себеби, балалар елеге шекем таҳәратқа мукаллаф болмаўынан, төрт жасында телефонның шебер қәнигесине айланбақта. Ақыллы телефон ҳәм интернет турмысымызға кирип келип орналасып атырған дәўирде ҳәм балалардың нәрестелик дәўиринен компьютер қадағалаўына өтиўлери, оқытыўшылар үйге тапсырмаларын компьютер-интернет арқалы орынлаўға өткен бир ўақытта алымларымыз өзлериниң фиқҳий китапларында интернетке бир-еки қатар орын бериўлери яки буған итибардан шетте қалған мәмиле деп қараўлары Аллаҳтың алдында үлкен жуўапкершилик жүклейди.

Телевизор күнделикли турмысымызға 1970 жыллары кирип келген болса, сонда «Бул батқаққа жақынласпайық, бул ҳарам», деў менен шекленген алымлардың итибарсызлығының есесин енди төлемектемиз. Перзентлеримиз телевизорға қурбан болды. Телевизорға тек ғана ала-була ҳәм шайтан деп қаралғанынан, ал бул өз орнында туўры да, бирақ бул мүнәсибет жетерли болмағанлығы ушын, ҳәзирге келип мусылманды да, мусылман емести де ҳеш қандай күш ислетпей өз торына тартып кетти.

Сонда қылынған қәте бүгин интернет бойынша тәкирарланбаўы тийис. Ҳәр қанша фиқҳин таярласақ та, қандай пайдаланыўды үйретсек те, диний қағыйдаларды инсанларға жеткерсек те бәрибир барлық инсанлар буларға әмел етип, бул тийкарда пайдаланбайды, деген пикирге бармаўымыз лазым. Бизлер инсанлардың ҳәммесин ҳидаятқа баслаўға жуўапкер емеспиз. Аллаҳ таала қәлегенин ҳидаят қылады, қәлегенин адастырады. Бир бендениң ҳарамнан сақланып жасаўы да, ҳарамларға ғарқ болыўы да тек ғана Аллаҳтың қәлеўинде.

Мусылманлар бүгинги күнде ата-бабаларынан қалған бир жерди мәмлекеттен сатып алып, ол жерге «ўақф» тақтайшасын илип, ўақты менен жер ижарасын төлеп ўақфшылық қылыўлары, мешитте 5-10 адам менен жәмәәт болып өзлеринше ис алып барыўлар келиспейди. Бул қайсы әсирдиң ислери? Интернеттиң ҳәр бир тармағы миллионлап инсанларды өзине байлап алған екен, ата-бабасынан қалған жерде ҳәптеде бир жыйналып «исламий хызмет» қылынады ҳәм буның менен шекленеди солай ма? Рамазанда жеп-ишер тарқатыў, контракт(шәртнама) пулларын төлеп бериў киби хызметлер дәўиримиздиң ҳақыйқый хызметлерине киреди ме? Интернет диземизгеше жутпаўынан, ўақфлар, алымлар ҳәм устазлар жоқарыда саналған ҳалатлардан дәрриў шығыўлары тийис.

Ата-аналар, оқытыўшы-устазлар, диний жуўапкерлердиң алдында таҳәратты қылыўды үйрететуғын, орны келсе сүўретлери менен безетилген китаплары болғанындай, мусылманлардың алдында да 250-300 бетли, сүўретлер менен безетилген интернет фиқҳи китабы да болыўы керек. Себеби, жума хутбасын тыңлап атырғанлар да қол телефонлары менен бәнт. Оның үстине ойланып көриң, жума хутбасы тийкарында айтқан адамға «тыныш» деў де шәрий тәрептен мүмкин емес. Бул жағдай жуманың саўабынан айырады.


Автор: Нуриддин Йилдиз

Аўдармашы: Абдуллаҳ Раҳим


Дерек: @Bayyinauz телеграмм тармағы.


Добавить комментарий
Жаңалықлар лентасы
Көп оқылған мақалалар