22 фев 18:45Фиқҳ / Намаз

Намаздың рәкаатлары, азан ҳәм иқомат


Намаздың рәкаатлары, азан ҳәм иқомат





Намаздың рәкаатлары


Намазда қыям, Қураны кәриймнен сүре яки аятлар оқыў (қирәәт), руку ҳәм еки сәждеден ибарат әмеллер «рәкаат» делинеди. Намаз рәкаатлардан ибарат болады.

Олардың тәртиби төмендегише:

1. Таң намазы – 2 рәкаат сүннет, 2 рәкаат парыз.

2. Песин намазы – 4 рәкаат сүннет, 4 рәкаат парыз, 2 рәкаат сүннет.

3. Намазлыгер намазы – 4 рәкаат парыз. 

4. Намазшам намазы – 3 рәкаат парыз, 2 рәкаат сүннет.

5. Қуптан намазы – 4 рәкаат парыз, 2 рәкаат сүннет. 

6. Ўитр намазы – 3 рәкаат ўәжиб.

Түсиндирме: намазлыгер, қуптан намазлары парызынан алдын 4 рәкаат намаз оқыў мустаҳаб есапланады. 


Азан ҳәм иқомат


Азан мусылманларды намаз ўақты киргенлигин билдириўши, намазға шақырыўшы шақырық есапланады. Күнделикли бес ўақыт намаз ҳәм жума намазлары ушын азан ҳәм иқомат (тәкбир) айтыў сүннети муаккада. 

Азан намаз ўақты кирген ўақытта, таҳәрат пенен қублаға жүзленип, тик турып еки қолдың көрсеткиш бармақларын қулақтың ишине қойып, жоқары даўыста дана-дана қылып айтылады. Муаззин (азан айтыўшы) «Ҳайя ъалас соләҳ» кәлимасында басын оң тәрепке «Ҳайя ъаләл фәлаҳ» кәлимасында басын шеп тәрепке қарай бурады. 

Азан кәлималарының тәртиби төмендегише:

1. Аллаҳу әкбәр (Аллаҳ уллы) – 4 мәрте.

2. Әшҳаду әллә иләҳә иллаллоҳ (аллаҳтан басқа қудай жоқ деп гүўалық беремен) – 2 мәрте.

3. Әшҳәду әннә Муҳаммадар расулуллоҳ (Муҳаммад Аллаҳтың расулы екенлигине гүўалық беремен) – 2 мәрте.

4. Ҳайя ъалас соләҳ (Намазға келиң!) – 2 мәрте. 

5. Ҳайял ъаләл фәлаҳ (Нажатқа (қутылыўға) келиң!) – 2 мәрте.

6. Аллаҳу әкбәр – 2 мәрте.

7. Лә иләҳә иллаллоҳ (Аллаҳтан басқа қудай жоқ) – 1 мәрте. 

Түсиндирме: таң намазында «Ҳайя ъаләл фәлаҳ»тан соң еки мәрте «Ассолату хайрум минан нәуўм» (уйқыдан намаз жақсы) кәлимасы қосып шақырылады.

Азанды еситкен адам жумыстан, жүриўден, сөйлеўден тоқтайды, муаззинниң кейнинен азан кәлималарын қайталап айтып турады, муаззин «Ҳайя ъалас соләҳ», дегенде «Лә ҳаўлә ўә лә қуўўәта иллә билләҳил алийюл азийм», дейди.Ал, «Ҳайя ъаләл фәлаҳ», дегенде «Мәшә Аллоҳу кәнә ўә мә ләм яшаъ ләм якун», дейди. 

Сапарда ҳәм жоме мешитлерде азан ҳәм иқоматты тәрк қылыў мәкруҳ, бирақ қала ишиндеги үйлерде оларды тәрк етиў мәкруҳ емес. 

Жунуб (бойынан кеткен) адамның азан ҳәм иқомат айтыўы, ақылдан азған, мәс, таҳәратсыз адамлар, ақылсыз балалар ҳәм ҳаяллардың азан айтыўы мәкруҳ саналады.

Азан айтып болғаннан кейин, оның дуўасы төмендегише оқылады: 

«Аллоҳуммә роббә ҳәзиҳид-даъўатит тәәмма. Ўассоләтил-қоимәти әти Муҳаммадәнил-ўасыйләтә ўәл фазыйла. Ўәб асҳу мәқомәм-маҳмуўдәнил-ләзий ўаадтәҳ. Ўарзуқнә шәфәатәҳу яўмәл-қыямәти иннәкә лә тухлифул-мийад, бираҳматика йа арҳамар роҳимийн».

Иқоматтың сөзлери де азанның сөзлери сыяқлы. Тек  «Ҳайял ъаләл фәлаҳ» тан кейин еки мәрте «Қод қоматис соләҳ» (Намаз басланып қалды) кәлималары қосып айтылады.

Иқомат парыз намазларының алдынан айтылады. 

Қаза намазлары ушын азан ҳәм иқомат айтылады. Ҳайыт намазлары ҳәм жаназа намазына азан ҳәм иқомат айтылмайды. 

Азан ҳәм иқомат ортасында төрт рәкаат намаз оқыўға кететуғын мүддет даўамында отырыў керек. Бирақ, намазшам намазында азан ҳәм иқомат бир-бирине жақын, избе-из айтылады, үш аят оқығандай муғдарында ўақыт өтиўи жетерли.


Добавить комментарий
Жаңалықлар лентасы