07 апр 21:22Фиқҳ / Закат

ШАРЎА ҲАЙЎАНЛАРЫНЫҢ ЗӘКАТЫ


ШАРЎА ҲАЙЎАНЛАРЫНЫҢ ЗӘКАТЫ



Шарўа ҳайўанлары зәкатының шәртлери:

1. Жайлаўда отлайтуғын болыўы.

2. Жумысшы ҳайўан болмаўлығы.

Жайлаўда отлайтуғын болыўы. Яғный, жылдың көп бөлиминде улыўма жайлаўда отлап, қарын тойдырып, семирип, балалап жүриўи. Жылдың айырым ўақтында қолдан жем жесе де бола береди. Жылдың көп бөлиминде қолда бағылған ҳайўанлардан зәкат берилмейди. Себеби, оларды бағыўға жеке мийнет ҳәм сарп-қәрежет көп кеткен болады.

Ал, жылдың көп бөлиминде жайлаўда бағылған ҳайўанларға мийнет те, сарп-қәрежет те жүдә аз кетеди. Тийкарынан, көпшиликтиң ҳақы болған жайлаўдан пайдаланылады. Соның ушын көпшилик ишиндеги кәмбағал-мискинлерге зәкат бериў керек болады.


Жумыс ислейтуғын ҳайўан болмаўы. Шарўа ҳайўанларының жумыс ислейтуғынынан – арбаға, гүндеге қосылатуғын, жүк тасыўға пайдаланылатуғын, минилетуғын, дигирманда, суў шығарыўда яки усыған уқсас ислерде пайдаланатуғынынан зәкат алынбайды. Себеби, бундай ҳайўанлар тийкарғы қәжет ҳәм ис атқарыўшы есапланады, өсиўши мал-дүнья емес. 

Екиншиден, оларды иске салып табылған нәрселерден зәкат шығарылады. Әне сол зәкат жолында хызмет қылғаны ушын да олардың өзлеринен зәкат алынбайды.


Түйеден алынатуғын зәкаттың муғдары

Түйениң нысабы бесеў. Төрт түйеси бар адамға зәкат парыз болмайды. Бирақ ийеси өзи қәлеп, берсе, ықтыярына байланыслы. 

Ҳанафий мәзҳабында түйениң саны бир жүз жигирма бирге толғаннан баслап буның зәкатына түйеге зәкат бериў басланған ўақыттағы зәкат қосылып, тап алдынғыдай артып бара береди. Түйелер еки жүзге жеткенде қосымша қосылыў және қайтадан басланады.

Түйеден алынатуғын зәкат кестеси:


Түйениң Нысабы

Алынатуғын зәка

5 тен 9 ға шекем

Бир қой

10 нан 14 ке шекем 

Еки қой

15 тен 19 ға шекем

Үш қой

20 дан 24 ке шекем

Төрт қой

25 тен 35 ке шекем

Бир Бинти Махоз

(1 жастан өткен урғашы түйе)

36 дан 45 ке шекем

Бир Бинти Лабун

(2 жастан өткен урғашы түйе)

46 дан 60 қа шекем

Бир Ҳиққа

(3 жастан өткен урғашы түйе)

61 ден 75 ке шекем

Бир Жазаъа

(4 жастан өткен урғашы түйе)

76 дан 90 ға шекем

Еки Бинти Лабун

90 нан 120 ғашекем

Еки Ҳиққа


Ҳанафий мәзҳабы бойынша бир жүз жигирмадан асқан түйелердиң зәкат кестеси


Түйелер саны

Алынатуғын зәкат

125 – 129


Еки Ҳиққа түйе ҳәм бир қой


130 – 134

Еки Ҳиққа түйе ҳәм еки қой

135 – 139

Еки Ҳиққа түйе ҳәм үш қой

140 – 144

Еки Ҳиққа түйе ҳәм төрт қой

145 – 149

Еки Ҳиққа түйе ҳәм Бинти Махоз

150 – 154

Үш Ҳиққа түйе

155 – 159

Үш Ҳиққа түйе ҳәм бир қой

160 – 164

Үш Ҳиққа түйе ҳәм еки қой

165 – 169

Үш Ҳиққа түйе ҳәм үш қой

170 – 174

Үш Ҳиққа түйе ҳәм төрт қой

175 – 185

Үш Ҳиққа ҳәм бир Бинти Махоз

186 – 195

Үш Ҳиққа ҳәм бир Бинти Лабун

196 – 199

Төрт Ҳиққа

200 – 204

Төрт Ҳиққа яки

бес Бинти Лабун

205 – 209

Төрт Ҳиққа яки төрт Бинти

Лабун ҳәм бир қой ҳәм тағы басқа.


Қарамалдың зәкаты

Қарамалдан зәкат бериў тәртиби:

Отыз қарамалдан бир жасар тана ямаса урғашы бузаў; 

Қырық қарамалдан еки жасар тана ямаса урғашы бузаў, 

Қырықтан өтип, алпысқа шекем еки жасар тана ямаса урғашы бузаў ҳәмде қырықтан асқан ҳәр бир бас ушын әне сондай сыпатлы бузаўдың қунының қырықтан бири берип барылады. 

Алпыстан өткенде ҳәр отыз қарамал ушын бир жасар тана, ҳәр қырық қарамал ушын еки жаслы урғашы бузаў зәкат қылып бериледи.

Мәселен, қарамаллардың саны 41 болғанда еки жасартана ямаса урғашы бузаў ҳәмде сондай бузаўдың қунының қырықтан бири  бериледи. 42 қарамал болса, еки жасар тана ямаса урғашы бузаў ҳәмде сондай бузаўдың қунының қырықтан екиси бериледи ҳәм соған уқсас.


Қарамалдың зәкат кестеси



Қарамалдың саны

Берилетуғы зәкат

1 ден 29 ға шекем

Зәкат жоқ

30 дан 39 ға шекем

Бир жасар тана яки

урғашы бузаў

40 тан 59 ға шекем

Еки жасар урғашы

60 тан 69 ға шекем

Бир жасар еки

урғашы яки тана

70 тен 79 ға дейин

Еки жасар бир урғашы

ҳәм бир жасар бир тана

80 нен 89 ға дейин

Еки жасар еки урғашы

90 нан 99 ға дейин

Үш бир жасар бузаў

100 ден 109 ға шекем

Еки бир жасар тана

ҳәм еки жасар бир урғашы

ҳәм тағы басқа


Қой-ешкилердиң зәкаты

40 қой яки ешкиден бир, 121 ден еки, 201 ден үш, 400 ден төрт, соң ҳәр жүз бастан бир қой зәкат бериледи.

Қойлардың саны қырыққа жеткенде нысабқа жеткен болады ҳәм олардан бир қой зәкатқа шығарылады. Қойлардың улыўмалық саны отыз тоғыз болса да, зәкат парыз болмайды. Бунда зәкат бериў-бермеўликти ийесиниң өзи биледи. Беремен десе, береди, бермесе, гүнәкар болмайы. 

Қырықтан бир жүз он тоғызға шекем болған қойлардан бир қой зәкатқа бериледи. Бир жүз жигирмаға жеткеннен соң еки жүзге жеткенше еки қой берилебереди. Еки жүзден өткеннен кейин  болса үш қой бериледи. 

Үш жүзден өткеннен кейин болса ҳәр жүз бастан бир қой зәкатқа шығарылады. Бунда қой бағыўды көбейтиў мақсетинде олар қанша көп болса, сонша аз зәкат алыў жолға қойылған.

Ешки де қой есабында болыўын умытпаў керек.

Қой ҳәм ешкиден алынатуғын зәкат кестеси


Қойдың ҳәм ешкиниң саны

Алынатуғын зәкат

1 ден 39 ға шекем

Зәкат жоқ

40 тан 120 ға шекем

Бир қой яки ешки

121 ден 200 ге шекем

Еки қой яки ешки

201 ден 399 ға шекем

Үш қой яки ешки

400 ден 499 ға шекем

Төрт қой яки ешки

500 ден 599 ға шекем

Бес қой яки ешки

600 дан 699 ға шекем

Алты қой яки ешки ҳәм усылай етип,

ҳәр  жүзинен бир қой яки ешки


Аттың зәкаты

Бүгинги күнниң тили менен айтқанда ҳәр бир аттан оның қунының қырықтан бири – 2,5% муғдарында зәкат бериледи.

Төмендеги атлардан зәкат алынбайды:

1. Минилетуғын, ислетилетуғын ҳәм әскерий хызметке таярланған атлар.

2. Жем берип бағылатуғын атлар.

Демек, саўда ушын бағылатуғын ат, ғашыр ҳәм ешеклерден зәкат алынады.


Дерек: Islom.uz сайты


Добавить комментарий
Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Код:
Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив
Введите код:
Жаңалықлар лентасы