Екинши үлкен гүна РИЯ (КӨЗАБАШЫЛЫҚ)



Екинши үлкен гүна

РИЯ (КӨЗАБАШЫЛЫҚ)

Аллаҳ таала мунафиқлар ҳаққында хабар берип: »Инсанларға көзабаға қылады», –дейди. Яғный, олардың намаз оқыўдан көзлеген мақсетлери — Аллаҳтың жүзи (разылығы) емес, ал адамлар көрип, еситиўлери — хожа көрсин ушын. 

Аллаҳ таала өзиниң кәламында былай дейди:
»Әлбетте, еки жүзлилер Аллаҳты алдайжақ болады. Ол (Аллаҳ) оларды «алдайды». Егер (олар) намазға турса, ериншеклик пенен, адамлар көриўи ушын турады ҳәм Аллаҳты жүдә аз зикир қылады». (Ниса сүреси, 142).

»Енди сондай намазханларға ўайл болсын. Олар намазларын «умытып» қояды». (Маъун сүреси, 4). 

Яғный, намазларына бийпарўалық, жеңилтеклик қылып, өз ўақтынан кешиктирип оқыйтуғын кимселерге апат, азап болсын. »…олар көзабашылық қылатуғын кимселер». Олар адамлар көз оңында «солиҳ» деп айтыўлары ушын намаз оқыйды, «тақўадар» деп аталыў ушын хушуълы (бойсыныўшы) ҳәм хузуълы (итаат қылыўшы) болып, көринеди ҳәм «сақый» деп аталыў ушын иҳсан-садақа қылады. Олардың қылып атырған ҳәр бир әмели көзабашылық ҳәм атақ алыў ушын.

»Енди сондай намазханларға ўайл болсын. Олар намазларын «умытып» қояды. (Намазларын ҳәм басқа ислерин) көзабаға қылады. Ҳәм үй буйымларын (биреў сорап келгенде) бермейди.» (Маъун сүреси, 4-7).

Яғный, адамларға күнделикли балта, пышқы, ийне, қазан киби үй-руўзыгершилик буйымларын да пайдаланыўға бермейди.

»Ҳәй ийман келтиргенлер! Аллаҳға ҳәм ақырет күнине ийман келтирмесе де, адамлар көрсин деп мал-дүньясын напақа қылатуғын (адам)ға уқсап, садақаларыңызды миннет ҳәм зыян бериў менен жоққа шығармаң! …»(Бақара сүреси, 264).

Яғный, адамлр көрсин деп, көзабашы қылған напақа ҳәм иҳсанларын жоққа шығарғаны сыяқлы, сизлер де миннет ҳәм азар менен қылған садақаларыңыз саўапларынан айырылып қалмаң, делинбекте.

»Солай екен, ким Рәббисине ушырасыўды үмит қылса, онда жақсы ислер қылсын ҳәм Рәббисине ибадат қылыўда ҳеш кимди (Оған) шерик қылмасын!» (Каҳф сүреси, 110).

Әбиў Ҳурайра разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады: «Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўә саллам айтады: «Қыямет күни биринши ҳүким (есап-китап) қылынатуғын инсан — шаҳид адам. Ол келтириледи соң Аллаҳ таала оған неъматларын танытады, ол тән алады. Сонда Аллаҳ таала: «Булар есесине не қылдың? — деп сорайды. Ол: «Сениң жолыңда урыс қылдым, ҳәтте шаҳид болдым», — дейди. Аллаҳ таала: «Жалған айттың, сен «пәленше батыр» деп айтыўлары ушын урыс қылдың. Ҳақыйқатында, сен қәлеген нәрсе айтылды», — дейди. Соң буйырады, ол жүзи менен сүйретилип, дозаққа тасланады. Кейин илим үйренип, үйреткен ҳәм Қуран оқыған инсан келтириледи. Аллаҳ таала оған неъматларын танытады. Ол тән алады. Сонда Аллаҳ таала: «Булардың есесине не қылдың?» — деп сорайды. Ол: «Сен ушын илим үйренип, оны (басқаларға) үйреттим ҳәм Қуран оқыдым», — дейди. Аллаҳ таала: «Жалған айттың, сен алым, деп айтыўлары ушын илим үйрендиң ҳәм қарый деп атаўы ушын Қуран оқыдың. Ҳақыйқатында, бул гәп айтылды», — дейди. Соң буйырады, ол жүзи менен сүйретилип, дозаққа тасланады. Кейин Аллаҳ ырысқыны кең қылған, ҳәр түрли мал-дүнья берген инсан келтириледи. Аллаҳ таала оған неъматларын танытады, ол тән алады. Сонда Аллаҳ таала: «Булардың есесине не қылдың?» — деп сорайды. Ол: «Сен напақа-иҳсан қылыныўын жақсы көрген бирде-бир жолды қалдырмастан, Сен ушын напақа қылдым», — дейди. Аллаҳ таала: «Жалған айттың, сен сақый, деп айтыўлары ушын сондай қылдың. Ҳақыйқатында бул нәрсе айтылды» — дейди. Соң буйырады ҳәм ол жүзи менен сүйретилип, дозаққа тасланады. (Имам Муслим ҳәм Насаий ҳәм басқалар рәўият қылған).
Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам айтады: «Рияның (көзабашылықтың) азы да ширк!».(Имам Ибн Мажа ҳәм Ҳәким рәўияты)

Және: »Сизлер ҳаққыңызда қорқатуғын нәрселеримниң ең қорқынышлысы киши ширк», — деди. «Киши ширк не?» — деди. «Рия (көзабашылық қылыў)» — деди.

Және: »Инсанлар әмеллерине жараса жазаланып атырған ўақытта Аллаҳ таала (көзабашыларға): «Дүньяда кимлер ушын көзабашылық қылған болсаңыз солардың алдына барыңлар. Көриңлер қәне, олардың алдыларында бир сыйлық таўа алар ма екенсиз?!» — дейди», — деген. (Имам Аҳмад рәўияты).

Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўә саллам айтады: «Аллаҳ таала: «Мен ширк келтирилген (нәрсе) лердиң ширкинен ең қәжетсизимен. Ким Мен ушын бир әмелди қылып, онда басқаны Маған шерик қылса, Мен оннан бийқәжетпен. Ол сол «шерик» ушын», — деди» (Ибн Мажа рәўияты).

Және айтады: »Ким (адамлар) еситсин десе, Аллаҳ еситтирип қояды ҳәм ким (адамлар) көрсин десе, Аллаҳ көрсетип қояды» (Муттафақун алайҳ).

Яғный, ким адамлар көриўи яки еситиўи ушын бир әмелди қылса, қыямет күнинде Аллаҳ таала оның бузық нийетин паш етеди ҳәм гүўалар алдында шерменде қылады.

Ибн Умар разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады: »Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўә саллам айтты: «Қаншадан — қанша ораза тутатуғынлар бар, олардың оразасынан алатуғын «үлес"и тек ашлық ҳәм шөллеў. Қаншадан — қанша түнлери ибадат қылыўшылар бар, олардың ибадат қылыўлықтан алатуғын «несибе"си тек уйқысызлық» (Имам Табараний рәўияты).
Егер де инснның намазы ҳәм оразасы Аллаҳ тааланың разылығы ушын болмас екен, оған саўабы берилмейди.

Базы данышпанлар айтқан екен: «Рия (көзабашылық) ҳәм сумъа (адамлар еситиўи) ушын әмел қылған инсан шыжланын таслар менен толтырып алған адамға уқсайды. Ол базарға бир нәрсе сатып алыў ушын кирип, сатыўшының алдында шыжланын ашса, иши толы тас болады. Сатыўшы тасларды оның жүзине атады. Инсанлардың оған: «Шыжланы жүда толы екен ба?» деген сөзинен басқа оған ҳеш бир пайда жоқ, оған ҳеш зат берилмейди».

Тап соған уқсап рия (көзабашылық) ҳәм адамлар еситсин деп қылынған әмеллерден зәрре муғдарынша пайда жоқ, ақыретте оған саўап та берилмейди. Себеби, Аллаҳ таала Қураны кәриймде айтады:

»(Себеби,) Биз олардың қылған ҳәмме исине келип, оларды тозаңғытып (пайдасыз қылып) қойдық» (Фурқан сүреси, 23).
Яғный, Аллаҳтың разылығынан басқа нәрсе ушын қылған әмеллерин саўапсыз қалдырып, оларды қуяш нурында көринетуғын шаң киби қылып қоямыз, делинбекте.

Адий ибн Ҳатим разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады: «Бир топар адамларды дозақтан жәннетке алып барыў буйырылады. Олар жәннетке жақынласып, оның ийисинен ийискеп, ондағы сарайлар ҳәм Аллаҳ жәннет әҳли ушын таярлап қойған неъматларды көргеннен кейин, «Оларды жәннеттен бурып жибериңлер, ол жерде оларға несийбе жоқ», — деп нидә қылынады. Сонда олар: «Пәрўардигәр, бизге жәннетиңди ҳәм ол жерде досларың ушын таярлап қойған нәрселериңди (неъматларыңды) көрсетпей турып дозаққа киргизгениңде еди, бизлерге аңсатлаў болар еди», — дейди. Аллаҳ таала: «Мен сизлерге соны қәледим», — дейди. Себеби, сизлер жалғыз қалғаныңызда, үлкен гүналар менен Маған қарсы шықтыңыз ҳәм адамларға жолықсаңыз, оларға итаатлы — тақўадар болып көриндиңиз. Инсанларға қалбиңизден Мен ушын берген нәрселериңиздиң қарама-қарсысын көрсеттиңиз. Адамлардан қорқтыңыз, Меннен қорқпадыңыз. Адамларды уллыладыңыз, Мени уллыламадыңыз. Адамларды деп (гүнаны) тәрк еттиңиз, мен ушын тәрк етпедиңиз. Мине, бүгин сизлерди саўаптан айырғанымдай, аўыртыўшы азапқа саламан».

Базы данышпанлардан: «Ықласбент (ықласлы адам, көзабашының қарама-қарсысы) ким?» — деп соралғанында: «Ықласбент — жаманлықларды жасырғаны сыяқлы, жақсылықларын да жасырған адам», — деп жуўап берген.

Айырым инсанлардан: «Ықластың мақсети — ширеси не?» деп сорағанда, «Адамлар мақтаўын жаман көриўиң», деп жуўап берген.

Аллаҳ тааланың:
»…(Себеби, сол күни) оларға Аллаҳ тәрепинен өзлери (дүньяда жасаған ўақтында) ойларына да келтирмеген нәрселер (азаплар) көринеди»(Зумар сүреси, 47), аяты ҳаққында былай делинген: «Олар дүньяда айырым әмеллерди қылып, оларды жақсы, деп ойлайтуғын еди. Қыямет күнинде болса, бул әмеллердиң жаман екени мәлим болып қалды». 

Айырым салафи солиҳлар бул аятты оқыған ўақытларында: «Көзабашылық қылатуғынларға ўайл болсын», — дер еди.

Көзабашылық қылатуғынлар қыямет күнинде төрт ат пенен шақырылады: «Ҳәй риякар (көзабашылық қылыўшы), қыянеткер, ҳәй фажир (гүнакар), ҳәй зыян қылыўшы, бар, ким ушын әмел қылған болсаң; соннан саўапларыңды, сыйлығыңды алабер. Бизиң алдымызда сен ушын саўап жоқ».

Ҳасан (раҳматуллаҳи алайҳи) айтқан: «Риякар (көзабашы) өзи ҳаққындағы Аллаҳ таала белгилеген тәғдиринен үстем болыўды қәлейди. Ол өзин «солиҳ» деп айтыўларын қәлейди. Оны қандай қылып солиҳ десин, ол Пәрўардигәри тәрепинен пәс орынға түсип қалған болса, мөминлердиң қәлблери оны танып, ажыратып алыўлары шәрт».

Қатада разыяллаҳу анҳу былай дейди: «Егер бенде рия (көзабашылық) қылса, Аллаҳ: «Бендем мени қалай масқара қылып атырғанлығын қараңлар», — дейди.

Рәўият қылыныўынша, Умар разыяллаҳу анҳу мойнын ийип алған кисини көрди ҳәм оған: «Ҳәй мойын ийеси, мойныңды көтер. Ҳушуъ (бойсыныў) мойынларда емес, қәлблерде болады», — деди.

Әбиў Умама Баҳилий разыяллаҳу анҳу мешитте сәжде қылған ҳалында жылап дуўа қылып атырған кисиниң алдына келип, сен жақсысаң (яғный, бул әмелиң жақсы) тек бул исти үйиңде қылғаныңда еди, — деди.

Муҳаммад ибн Мубарак Суўарий айтады: «Жақсы қулқыңды түнде көрсет, себеби, сондай қылыўың күндизи көрсеткениңнен жақсырақ. Себеби, күндизи жақсы қулқың махлуқлар ушын, түндегиси умтылыў болса әлемлердиң Рәббиси ушын».

Әлий ибн Әбиў Талиб разыяллаҳу анҳу көзабашылық қылатуғын инсанның үш белгиси болыўын баян еткен: «Жалғыз өзи болса, ериншеклик қылады, адамлар арасында ғайратлы болады, адамлар мақтаған әмелди көбейтип, қаралаған исти кемейтеди».
Фузайл ибн Ияз айтқан: «Адамларды деп бир әмелди тәрк етиў — рия (көзабашылық), адамлар себепли бир исти қылыў — ширк. Аллаҳ сени сол екеўинен аман сақлаўы болса — ықлас».
Аллаҳ тааладан бизлердиң әмеллеримиз, сөзлеримиз ҳәм барлық ҳалатларымызда ықласлы етиўин сораймыз.

Имам Заҳабийдиң «Үлкен гүналар» китабынан

cheap nike air max 1 10 сентября 2020 13:07
Нравится 0
0 комментариев 0 публикаций
The film is adapted in 1998 a comic cheap nike mens second-Marvel, provides a new face to the vampire movies, White Nike Air Max Air Max White And Black | ZOLL Medical .. cheap air zoom While Sherlock Holmes has recently appeared in cheap air max 95 the modern London or Jekyll and Hyde had suffered the same fate some years before NBC decides not to bring back cheap air max Vlad in our time but in Victorian.


Costumi anime 26 ноября 2020 14:20
Нравится 0
0 комментариев 0 публикаций
I'm not certain the place you're gettingfalso Omega your information,replicas Rolex relojes but good topic. I needs to spend a while learning much more or replica Rolex orologifiguring out more.

Добавить комментарий
Ваше Имя:
Ваш E-Mail:
Код:
Кликните на изображение чтобы обновить код, если он неразборчив
Введите код: