Үшинши үлкен гүна КИБРЛЕНИЎ, МЕНМЕНЛИК, МАҚТАНЫЎ


Үшинши үлкен гүна


КИБРЛЕНИЎ, МЕНМЕНЛИК, МАҚТАНЫЎ



Аллаҳ таала айтады:


«Тез арада Жер бетинде наҳақтан тәкаббырлық қылып жүргенлерди аятларымнан бурып қояман. Олар ҳәмме мөжизаларды көрсе де, оған ийман келтирмейди. Егер туўры жолды көрсе, (өзлерине) жол қылып алмайды. Қәте жолды көрсе, оны (өзлерине) жол қылып алады…». (Аъроф сүреси, 146).

Яғный, тәкаббыр кимселерди аятларымды түсиниў, ол ҳаққында пикирлеп, терең ойлаўдан айыраман ҳәм кибр ҳаўа қылғанлардың қәлбин жаза сыпатында мөрлеп қояман.



«Муўса: «Әлбетте, мен Рәббим ҳәм Рәббиңизден есап Күнине ийман келтирмейтуғын бәрше тәкаббырлардан (олардың жаманлықларынан) пана бериўин сорайман», – деди.» (Ғофир сүреси, 27).


«Әлбетте, Ол тәкаббырларды жақсы көрмейди». (Наҳл сүреси, 23).

Яғный, Ҳаққа (Аллаҳға) қулақ салып, оған бойсыныўдан кибр қылған кимселерди сүймейди.



«Адамларға (тәкаббырланып) бетиңди бүристирме ҳәм Жер бетинде керилип жүрме! Әлбетте, Аллаҳ бәрше тәкаббыр ҳәм мақтаншақларды жақсы көрмейди». (Луқман сүреси, 18).


Абдуллаҳ ибн Умар разыяллаҳу анҳудан рәўият етиледи: «Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам айтады: «Сизлерден алдын жасап өткен бир кимсени тәкаббырлық пенен изарин (ыштанын) сүйреп жүргенинде жер жутты. Ол Қыямет күнине шекем жер (түби)не кирип кетебереди». (Имам Бухарий, Насаий ҳәм басқалар рәўияты).


Амр ибн Шуъайбтың бабасынан рәўият қылынады: «Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам айтады: «Қыямет күнинде мутәкаббыр инсанлар адам сүўретиндеги қумырысқаларға уқсаған ҳалда қайта тириледи. Оларды ҳәр тәрептен қорлық ийелеп алады. Олар жәҳәннемдеги «Булис» деп аталған зинданға қуўылады». (Имам Насаий ҳәм Термизий рәўияты).


Ибн Масьуд разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады: «Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам: «Қәлбинде зәрре мысқалынша кибр болған адам жәннетке кирмейди», – деди. Сонда бир адам: «Бир адам кийими ҳәм аяқ кийими гөззал болыўын жақсы көриўи де кибр ма?» – деп сорады. Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам: «Яқ, ол кибр емес. Әлбетте, Аллаҳ гөззал, гөззаллықты хош көреди. Кибр ҳаққа бойсынбаўлық, бийкар етиў ҳәм адамларды масқара қылыў – кемситиў», деди». (Имам Муслим ҳәм Термизий рәўияты).


Әбиў Саъид ҳәм Әбиў Ҳурайра разыяллаҳу анҳумалардан рәўият қылынады: «Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўә саллам айтты: «Аллаҳ таала: «Әзизлик изарым, кибрия ридам. Ким (бул екеўин) Мен менен таласса, оны азаплайман», – дейди». (Имам Муслим рәўияты).


Әбиў Саъид Худрий разыяллаҳу анҳудан рәўият етиледи: «Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўә саллам айтты: «Жәннет пенен дозақ таласты. Дозақ: «Жаўыз ҳәм мутәкаббыр кимселер менде болады», – деген еди, жәннет: «Әззи ҳәм мискин мусылманлар менде болады», – деди. Аллаҳ олардың арасын ажыратып, былай деди: «Жәннет, сен Мениң раҳметимсең, сен арқалы қәлеген бенделериме рейим қыламан. Дозақ, сен Мениң азабымсаң, сен арқалы қәлеген бенделеримди азаплайман. Екеўиңиз де толып тасасыз». (Имам Муслим рәўияты).


Ҳариса ибн Ўаҳб разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады: «Мен Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўә салламның былай дегенлерин еситтим: Ол: «Сизлерге дозақ ийелери кимлер екенин хабар берейин бе? (Олар) қопал, жақсылықлардан тосыўшы ҳәм мутәкаббыр кимселер», деди». (Имам Бухарий ҳәм Муслим рәўияты).


Ибн Умар разыяллаҳу анҳумадан рәўият қылынады: «Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўә салламның былай дегеним еситтим: «Ол: «Ким өзин басқалардан абзал көрсе яки кибр-ҳаўа менен жүрсе, Аллаҳ тәбарака ўә тааланы ғәзепленген ҳалда ушыратады», деди». (Имам Табараний рәўияты).


Әбиў Ҳурайра разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады: «Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўә саллам айтады: «Маған биринши болып дозаққа киретуғын үш топар көрсетилди: залым әмир, малындағы Аллаҳтың ҳаққысын орынламайтуғын бай ҳәм мутәкаббыр камбағал». (Имам Ибн Ҳузайма ҳәм Ибн Ҳиббан рәўияты).


Ибн Умар разыяллаҳу анҳумадан рәўият қылынады: «Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўә саллам айтты: «Кимде-ким тәкаббырлык қылып кийимин сүйретип жүрсе, қыямет күнинде Аллаҳ таала оған қарамайды». (Имам Бухарий рәўияты).


Салама ибн Акўаъ разыяллаҳу анҳудан қылынады: «Бир адам Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўә салламның алдыларында шеп қолы менен аўқат жеди. «Оң қолыңда же» деген еди, «Жей алмайман», – деди. Сонда Нәбий саллаллаҳу алайҳи ўә саллам: «Жей алмай қал» – деди. Оны оң қолында жеўден тек кибр тосып турған еди. Соннан кейин ол оң қолын аўзына алып бара алмайтуғын болып қалды». (Имам Муслим рәўияты).

Айырым салафи солиҳлар айтқан, Аллаҳ итаатсызлық қылып ислеген биринши гүна кибр. Аллаҳ таала айтады:


«Есле, (ҳәй Муҳаммад!) Биз периштелерге: «Адамға сәжде қылың!» дегенимизде, олар сәжде қылды, тек Иблис бас тартты, тәкаббырлық қылды ҳәм кәпирлерден болды». (Бақара сүреси, 34).


Ким Ибилиске уқсап ҳақтан кибр қылса, оның ийманы пайда бермейди.

Ең жаман мутәкаббыр илими себепли бенделерге тәкаббырлық қылатуғын ҳәм өзин басқалардан абзал деп билетуғын кимсе. Оның илими де пайдасыз.Себеби, ким ақырет ушын илим үйренсе, илими оны басық қылып қояды, қәлби ҳушуъға (бойсыныў) толып, нәпси қәтержам болады. Илим оның нәпсине қорықшы-пасбан болады ҳәм жалқаўлық қылмастан, ҳәр ўақыт оны бақлап, есап-китап қылып турады. Егер ғәплетте қалса, ңәпси ҳақ жолдан мойын таўлайды ҳәм набыт болады.


Кимде-ким мақтаныў, баслық болыў, мусылманларды ақмақ қылыў, масқара қылаў ҳәм өзин жоқары қойыў ушын илим талап қылса, жоқарыдағы аят ҳәм ҳәдислерде айтылғанындай, жәннетке кирмейди».

Күш ҳәм қуўат уллы Аллаҳтан.



Имам Заҳабийдиң «Үлкен гүналар» китабынан



Добавить комментарий