Кириспе





Әлемлер Пәрўардигәри Аллаҳға ҳамди-сәнелер, тақўадарлар ағласы сәййидимиз Муҳаммад саллаллаҳу алайҳи ўа салламға салаўат ҳәм сәлемлер болсын.
Усы китапта қайтарылған ҳәм ҳарам қылынған бирқанша үлкен гүналар ҳаққында сөз болады.
Аллаҳ ҳәм Оның Расули Қуран ҳәм сүннетте қайтарған ислер үлкен гүналар болады. (Бундай гүналар ушын дуньяда ҳад-жаза белгиленген, ақыретте қорқыныш салынған, яки нәлетленген яки «биз оннан пәкпиз», «ол бизден емес» сыяқлы сөзлер менен сыпатланған.)
Аллаҳ таала үлкен гүналардан шетленген адамның киши гүналарын кеширип жибериўин, соң оны жәннетке киритилиўин ҳабар қылады:

»Егер қайтарылған ислердиң (гүналардың) үлкенлеринен сақлансаңыз, (киши) гүналарыңызды өширемиз ҳәм сизлерди рәҳәтли жерге (жәннетке) киргиземиз» (Ниса сүреси, 31).

»Олар — үлкен гүналар ҳәм бузықлықтан шетленетуғын, ғәзепленген ўақтында кеширип жиберетуғынлар». (Шуўро сүреси, 37). 

»Олар (жәннет халқы) — киши гүналардан емес, үлкен гүналар ҳәм бузық ислерден шетте болатуғынлар. Әлбетте, Рәббиңниң кеширими кең». (Нажм сүреси, 32).

Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам айтады: «Егер, бенде үлкен гүналардан шетленер екен, бес ўақыт намаз, жума кейинги жумаға шекем ҳәм ораза кейинги оразаға шекем болған киши гүналарға каффарат болады» (Имам Муслим ҳәм Термизий рәўияты).

Демек, қайсы гүналар үлкен екенин билип алыўымыз жүдә әҳмийетли. Олардан узақласайық ҳәм Рәббимиз раҳметине ерисейик.
Бир топар уламалар үлкен гүналарды жети, деген ҳәм Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўә салламның төмендеги ҳәдиси шәрийфин ҳүжжет қылған: 
»Пайғамбар саллаллаҳу алайҳи ўа саллам: «Набыт қылыўшы жети гүнадан сақланыңлар, — деди. «Олар қайсылар, я Расулуллаҳ?» деп сорағанында, «Аллаҳға ширк келтириў, сыйқыр, Аллаҳ (өлтириўди) ҳарам қылған жанды наҳақ өлтириў, жетимниң малын жеў, судхорлық, душпаннан артқа шегиниў, бузық ой менен пәк мөмин ҳаялларға дөҳмет қылыў», — деп жуўап берген. (Имам Бухарий ҳәм Муслим рәўияты).

Ибн Аббас разыяллаҳу анҳу болса, «Үлкен гүналар жетиден көре, жетписке жақынлаў» деген. Жоқарыдағы ҳәдисте болса, үлкен гүналар саны жети емес, бәлки усы әмел үлкен гүналардан екени баян етилген.

Қулласы, кимде-ким адам өлтириў, зина, урлық сыяқлы дүньяда жаза енгизиў, ақыретте азапланыўы яки ғәзепке ушыраўы ҳаққында қорқытылған, Муҳаммад саллаллаҳу алайхи ўа саллам тәрепинен нәлетленген яки «иймансыз», «бизден емес», «биз оннан пәкбиз (басқа-басқамыз)» киби сөзлер менен сыпатланған бир әмелди қылса, ол үлкен гүна ислеген болады.

Соныда атап өтиў керек, айырым үлкен гүналар басқаларынан үлкенирек болады. Мәселен, Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам Аллаҳға ширк келтириўди үлкен гүналардан, деп зикир қылған. Ал, тийкарында ширк келтирген бендениң гүнасы ҳеш қашан кеширилмейди ҳәм дозақта мәнги қалады.

 »Әлбетте, Аллаҳ Өзине (бир нәрсе) ширк қылыныўын кеширмейди, оннан басқасынан (гүналардан), (Өзи) қәлегенин кеширеди. Ким Аллаҳға ширк келтирсе, онда (ол туўры жолдан) ҳақыйқатында да қатты адасқан». (Ниса сүреси, 116).

  «Ким Аллаҳға ширк келтирсе, әлбетте, Аллаҳ оған жәннетти ҳарам қылады ҳәм оның баратуғын жери дозақ болады. Залымларға жәрдем бериўши жоқ», — деди». (Маида сүреси, 72).

 Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўа саллам: »Сизлерге гүналардың ең үлкенлери ҳаққында хабар берейин бе?» — деп, үш мәрте сорады. »Аўа, я Расуллуллаҳ!» деди. Расуллуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам сүйенген ҳалда еди, отырып алды да: «Абайлы болыңлар, өтирик сөйлеў ҳәм өтирик гүўалық бериў», деп тәкирарлай берди, ҳәтте, биз қәне енди тоқтаса еди», дедик» (Муттафақун алайҳи).

Пайғамбар саллаллаҳу алайҳи ўа саллам ата-анаға ақ болыў ҳәм өтирик сөйлеў ең үлкен гүна екенин айтты. Бул гүналар жети набыт қылыўшы гүналар қатарында саналмаған. Үлкен гүналар жетиден көп екенине соның өзи анық ҳүжжет.
 Ҳәр қандай гүнадан, ол гә үлкен болсын, гә киши болсын, дәрриў тәўбе қылыў ўәжиб, тәўбени кейинге сүриў дурыс емес. Бул Исламдағы ең керек ис ҳәм динниң атап айтылған қағыйдаларынан.
 Әҳли сунна ўәл жәмәә нәзеринде тәўбениң ўәжиб екенлиги Китап (Қуран) ҳәм сүннеттен алынған.
 Қуран аятлары, ҳәдиси шәрийфлер ҳәм сәләфи салыҳлар сөзлерине көре, ким Аллаҳға шын дилден тәўбе қылып, тәўбениң шәртлерин толық орынласа, Аллаҳ оның тәўбесин қабыл қылады.
Өкинишке орай, Ислам үмметиниң көпшилигине бул туўрасында қадаған етилиў ҳәм қорқытыўлар жетип бармағаны себепли олар қылып атырған айырым әмеллер үлкен гүна, ҳарам екенлигин билмейди. Сол себепли алым жәҳиллерге  Аллаҳ тәлим берген нәрселерди жеткизиўде тезлик, қопаллық қылмастан, жақсы сөз ҳәм жумсақ мәмиледе болыўы лазым. 
Себеби, бенде билмегени ушын гүнакар болмайды.
Аллаҳ таала Қуранда былай дейди:

»Биз пайғамбар жибермегенимизше (ҳеш кимди) азаплаўшы емеспиз». (Исро сүреси, 15).

Саҳабалар Ҳабашстанда болғанында Пайғамбар саллаллаҳу алайҳи ўә салламға ўәҳий арқалы ўәжиб ҳәм ҳарам әмеллер нәзил болған. Бул ҳүкимлер болса, оларға бир неше айдан кейин жетип барған. Олар бул мүддет аралығында билмегенлери ушын үзирли есапланған. (Қалаберсе, ислам үмметинен билмеген, умытқан ҳәм мәжбүр етилген әмеллериниң гүнасы көтерилген. — (Аўдармашы).

Имам Заҳабийдиң «Үлкен гүналар» китабынан

Добавить комментарий