АЛТЫНШЫ ҮЛКЕН ГҮНА АЛЛАҲТЫҢ ҲИЙЛЕ-СЫНАЎЫНАН ҚӘТЕРЖАМ БОЛЫЎ


АЛТЫНШЫ ҮЛКЕН ГҮНА


АЛЛАҲТЫҢ ҲИЙЛЕ-СЫНАЎЫНАН ҚӘТЕРЖАМ БОЛЫЎ




Аллаҳ таала айтады: 


 «Ҳәтте олар өзлерине берилген нәрселерге (наз-неъматларға) қуўанып турғанында, оларды бирден усладық. Кейин, олар үмитсиз болды» (Анъам сүреси, 44).

 Яғный, оларға ойламаған тәреплеринен азабымыз жетти.


Ҳасан Басрий (раҳимаҳуллаҳ): «Аллаҳ кимниң ырысқысын кең қылып қойған болып, «Аллаҳ маған ҳийле қылып атыр», деп билмес екен, ол ақылсыз. Кимге ырысқысын, тамшы-тамшы, тар қылып қойған болып, «Аллаҳ маған қарап турыпты» деп ойламас екен,  ол да ақылсыз», деп, соң төмендеги: «Ҳәтте олар өзлерине берилген нәрселерге (наз-неъматларға) қуўанып турғанында, оларды бирден усладық. Кейин, олар үмитсиз болды», аятын оқыған еди.


Және айтты: «Каабаның Рәббиси менен ант етемен, қәўимге ҳийле қылыўы -  оларға қәжетлерин берип, соң оларды услаўы».

Мублис – апатшылыққа ушыраған ўақытта нажат (қутылыў) табыўдан үмитин үзген адам.

Ибн Аббас разыяллаҳу анҳума: «Мублис бәрше жақсылықтан үмитин үзген адам», деген.


«Билип қойың, Аллаҳ инсан ҳәм оның кеўли арасын ажыратып турады. (Қыяметте) Оған жыйналасыз». (Анфал сүреси, 24).


Мужаҳид айтады: «Аяттың мәниси мынадай: «Аллаҳ бенде менен оның ақылы арасын ийелеп, тосып турады. Ҳәтте бенде бармақлары не қылып атырғанын да билмей қалады», дегени».


Табароний: «Бул аят Аллаҳ тааланың бенделер қәлбине олардың өзлеринен көре ийелик ететуғын, Ол егер қәлесе, бенде менен оның қәлби арасын ийелеп – тосып алыўын ҳәм инсан Аллаҳтың қәлеўи менен ғана бир нәрсени аңлап жетиўин хабар етеди», дейди.


Саҳиҳ ҳәдисте былай делинген: «Әлбетте, сизлерден бир адам жәннет әҳлиниң әмелин қылады. Ҳәтте, оның менен жәннет арасында бир зироъ аралық қалады. Сонда оған китап (Тәғдир) жетип келеди де, дозақ әҳлиниң әмелин қылады ҳәм дозаққа киреди»(Мутафаққун алайҳ).




«Жәннет әҳлиниң әмелин қылады», дегени, инсанларға сондай көринеди. Тийкарында болса, ол истиң жасырын иллети болады. Егер ол ҳақыйқатында да салиҳ, қабыл болатуғын әмел болғанында еди, Аллаҳ оны жақсы көрген хәм разы болған, оның әмелин жоққа шығармаған болар еди. Соның ушын, ақыры не менен тамам болыўын билмей турып, әмелдиң сырты (көриниси) менен мақтанбаў керек. Себеби, әмеллер жуўмақланыўы менен итибарлы болады.


Абдуллаҳ ибн Умар разыяллаҳу анҳумадан рәўият қылынады: «Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўә саллам көбинесе: «Жоқ, қәлблерди өзгертиўши Аллаҳға ант», деп ант ишер еди» (Имам Бухарий рәўияты).


Саҳл ибн Саъд Саидий разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады: «Пайғамбар саллаллаҳу алайҳи ўә саллам айтты: «Бир адам дозақ әҳлиниң әмелин қылады, бирақта ол жәннет әҳлинен. Және бир адам жәннет әҳлиниң әмелин қылады, бирақ ол дозақ әҳлинен. Ҳақыйқатында, әмеллер жуўмақланыўы менен итибарлы». (Имам Бухарий рәўияты).


Уламалар айтыўынша, жаман жуўмақланыў, батыный(иштен қараған)да гүна қылыўға әдетленген ҳәм ўақты келсе үлкен гүна қылыўдан да қайтпайтуғын киселерде ушырайды. Бирақ, ким сыртынан қарағанда ҳақ жолда беккем болса, батыный(иштен қараған)да гүна қылыўға әдетленбеген болса, оның жуўмағы ҳеш қашан жаман болыўын еситпегенбиз, билмеймиз де. Буның ушын Аллаҳға ҳәмд болсын. Енди ким қәте ислерди жақсы көрсе, гүна қылып, тәўбе қылмай жүре берсе, ол тәўбе қылып үлгермесинен әжели жетип қалыўы мүмкин. Мине усы ўақытта шайтан оны ўас-ўасаға салады ҳәм оны қорқыныш ийелеп алады да адамларға оның жаман екени билинип қалады. Буннан Аллаҳтың Ɵзи сақласын. Айырым адамлар пүткил өмири даўамында ҳак жолда жүрип, әжеллери жақынласқаннан соң, өзгерип, туўры жолдан аўып кетеди. Бул да жуўмағы жаман, ақыбети унамсыз болыўына алып келеди.


Анас разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады: «Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўә саллам: «Ҳәй қәлблерди өзгертиўши (Аллаҳ), қәлбимди диниңде беккем қыл», деп көп айтар еди. Мен: «Я Расулуллаҳ, Сизге ҳәм Сиз келтирген нәрселерге ийман келтирдик. Сонда да бизден қәўетердесиз бе?» деп сорадым. «Аўа, себеби қәлб Аллаҳ тааланың еки бармағы арасында болып, оны қәлегенинше өзгертиреди», деди.(Имам Термизий рәўияты).


Хабарларда келиўинше, Иблиске ҳийле қылынған соң, Жәбрайыл ҳәм Мекайыл жылай баслады. Сонда Аллаҳ таала олардан: «Не ушын жылап атырсызлар?» деп сорады. Олар: «Рәббим ҳийле-сынаўыңыздан қәтержам бола алмай атырмыз», деди. Аллаҳ таала: «Тап сондай болсын, ҳийлемнен қәтержам болмаңлар», деди.

Уламалар былай дейди: «Егер Аллаҳ таала гүна қылыўға берилген бендесине сүйген нәрселерин берип атырғанын көрсең, билиң, бул Аллаҳ тәрепинен ҳийле-сынаў болады».


Ҳикая  


Рәўиятта келеди, Мысырда намаз оқыў ҳәм азан айтыў ушын мешитке байланып қалған бир адам бар еди. Ол ибадатқа берилген, тақўадар еди. Күнлерден бир күни әдеттегидей азан айтыў ушын мешитке шықты. Минараның қасында зиммий (мусылманлардың қол астында болған) насраныйдиң ҳәўлиси бар еди. Ол ҳәўлиге көз таслады ҳәм насраныйдың қызын көрип қалды. Ол шырайлы қыз еди. Ол өзин жоғалтып қойды ҳәм азанды таслап қыздың алдына түсти. Қыз оннан сорады: «Не жумысың бар?» Ол айтты: «Сени қәлеймен ҳәм саған үйленемен».  Қыз: «Сен мусылмансаң, әкем мени саған бермейди», деди. Ол: «Насраный боламан», деп жуўап берди. Қыз айтты: «Ондай болса, мейли…»

Ол қызға үйлениў ушын насраный динине киреди ҳәм олардың ҳәўлисинде қалды. Тап сол күни ҳәўлидеги бир төбешикке шықты да жерге жығылып өлди. Ол қабыл қылған дини менен жеңиске ериспеди, қыз бенен де рәҳәтленбеди.

Аллаҳтан ҳийле-сынаўы, унамсыз ақыбет ҳәм жаман жуўмақтан пана бериўин сораймыз. 

Имам Заҳабийдиң «Үлкен гүнәлар» китабынан

Добавить комментарий