ДҮНЬЯ УШЫН ИЛИМ ҮЙРЕНИЎ ҲӘМ ИЛИМДИ ЖАСЫРЫЎ


Сегизинши үлкен гүна

ДҮНЬЯ УШЫН ИЛИМ ҮЙРЕНИЎ ҲӘМ ИЛИМДИ ЖАСЫРЫЎ




Аллаҳ таала былай дейди:

«Бенделери ишинде Аллаҳтан тек алымлары ғана қорқады» («Фатир» сүреси, 28-аят).

Уламалар бул аятты төмендегише тәфсир қылған:

Ибн Аббас разыяллаҳу анҳума былай деген: «Қүдиретим, иззетим ҳәм салтанатымды билген бенделерим ғана Меннен қорқады».

Мужаҳид ҳәм Шаъбий айтады: «Аллаҳ тааладан қорққан инсан алым есапланады».

Робиъ ибн Анас айтқан: «Аллаҳтан қорқпаған адам алым емес».

«Әлбетте, Биз нәзил еткен рәўшан аятлардан ҳәм ҳидаяттан ибарат нәрселерди (Муҳаммадтың ҳақ пайғамбар екенин) адамларға китапта баянлап бергенимизден кейин (оны) жасырғанларды – Аллаҳ нәлетлейди, (периште ҳәм мөминлерден болған) нәлетлеўшилер де нәлетлейди» («Бақара», сүреси, 159-аят).

Бул аят яҳудий уламалары ҳаққында нәзил болған.

Ибн Аббас разыяллаҳу анҳуманың айтыўынша, инсанлар ҳәм жинлерден басқа бәрше жанзатлар нәлет айтады.

Ибн Масъуд разыяллаҳу анҳу: «Еки мусылман бир-бирине нәлет айтса, бул нәлет Муҳаммад саллаллаҳу алайҳи ўа салламның ҳақ Пайғамбар екенин ҳәм оның сыпатларын жасырған яҳудий ҳәм насранийлерге қайтады», – деген.

«Есле, (ҳәй Муҳаммад!) Аллаҳ китап берилгенлерден, оны (Таўрат ҳәм Инжилди) адамларға, әлбетте, баян етесиз ҳәм (оны ҳеш кимнен) жасырмайсыз, деп келисим алды. (Бирақ,) кейин олар оны (берген ўәделерин) артына ылақтырды ҳәм арзан баҳаға сатты. Қылған саўдалары буншелли жаман!»(«Әли Имрон» сүреси, 187-аят).

Ўаҳидийдиң айтыўынша, бул аят Мадина яҳудийлери ҳаққында нәзил болған. Аллаҳ таала Таўратта олардан Муҳаммал саллаллаҳу алайҳи ўа салламның ҳақ пайғамбар екени, сыпатлары ҳәм жиберилиў заманы мәканын баян етиўге, оны жасырмаўға келисим алып: «Оны адамларға ашық баян етесиз ҳәм жасырмайсыз» деп айтқан.

Ҳасан Басрий: «Бул Аллаҳ тааланың яҳудий уламаларынан китапларындағы нәрселерди адамларға баян етиўи ҳаққында алған келисими. Ал, олардың китабында Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа салламның да аты келген», – деген. 

«...арзан баҳаға сатты», дегени, олар илимли болғаны ушын, илимсиз, надан адамлардан нәрселер алар еди. Сол арзымас дүньялық нәрседен маҳрум болыўдан қорқып берген келисимлерин бузды. 

«Қылған саўдалары буншелли жаман!» аяты кәриймасы ҳаққында Ибн Аббас разыяллаҳу анҳума: «Олардың саўдалары жеркенишли болып, зыян көрди», – деген.

Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам айтты: «Ким Аллаҳтың разылығына еристиретуғын илимди тек бир дүньялық нәрсеге жетисиў ушын үйренсе, қыямет күни жәннеттиң ийисин де таппайды» (Имам Әбиў Даўыт рәўияты). 

«Рия» (хожакөрсинлик) темасында дозаққа жүзи менен сүйретилетуғын үш инсан ҳаққындағы ҳәдис келтирилген еди. Олардың бирине: «Алым, деп айтыўы ушын илим үйрендиң, бул нәрсе айтылды» делинеди.

Пайғамбар саллаллаҳу алайҳи ўа саллам айтқан: «Кимнен билген нәрсеси соралып, оны жасырса, қыямет күни Аллаҳ ол адамды жалыннан болған жүўен менен жүўенлеп қояды» (Имам Ибн Ҳиббан ҳәм Ҳаким рәўияты).

Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам: «Сеннен пайдасыз илимнен пана бериўиңди сорайман», – деп дуўа қылар еди (Имам Муслим рәўияты.)

Усама ибн Зайд разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады: Ол Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа салламның былай дегенин еситти: «Қыямет күни бир адам келтирилип, дозаққа ылақтырылады. Оның ишеклери салбырап, жайылып кетеди-де, ешек дигирман әтирапында айланғанындай, оларға оратылып қалады. Дозақ әҳли әтирапында топланады ҳәм: «Ҳәй пәленше, саған не болды? Ақыры сен жақсылыққа буйырып, жаманлықтан қайтармайтуғынбедиң?» – деп сорайды. Ол: «Сизлерди жақсылыққа буйырып, өзим қайтпас едим», – дейди» (Имам Бухарий ҳәм Муслим рәўияты).

Ибн Масъуд разыяллаҳу анҳу айтады: «Ким илим үйренип, оған әмел қылмаса, илим тек ғана оның тәкаббырлығын зыяда қылады».

Ҳилал ибн Аъла айтты: «Илим талап қылыў қыйын, оны ядлаў талап қылыўдан да аўыр, оған әмел қылыў ядлаўдан қыйын, онда саламат қалыў әмел қылыўдан да машақатлы».

Аллаҳ тааладан бәрше бәлелерден аман сақлаўын ҳәм Өзи жақсы көрген, разы болған нәрселерге еристириўин сораймыз. Әлбетте, Ол – сақый ҳәм кәрийм ийеси.

«Үлкен гүналар» китабынан


Добавить комментарий
Жаңалықлар лентасы