11 июн 22:35Мақалалар

ТҮН ҲӘМ УЙҚЫ АЛДЫ ӘДЕПЛЕРИ ҲАҚҚЫНДА


ТҮН ҲӘМ УЙҚЫ АЛДЫ ӘДЕПЛЕРИ ҲАҚҚЫНДА




Жабир разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады: «Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам мәрҳәмат қылады:

«Кеш киргеннен кейин, балаларыңызды (үйде) услап турың. Себеби, бул пайытта шайтан (жин)лер гезеди. Бир саат өткеннен кейин, балаларыңызды еркин қойың. Аллаҳтың атын зикир етип есиклериңизди жаўың. Өйткени, шайтан жаўылған есикти ашпайды. Аллаҳтың атын зикир етип меслериңиздиң (аўыз)ын байлаң. Аллаҳтың атын зикир етип, ыдысларыңыздың үстине бир нәрсе болса да, таслап қойың. Шыраларыңызды өширип (жатың)» (Муттафақун алайҳи).

Аллаҳ таала түнди бенделери дем алыўы ушын жаратқан. Қураны кәриймде бул ҳаққында көп аятлар келген. Атап айтқанда, Юнус сүресиниң 67-аятында былай делинеди:

«Ол сизлерге түнди дем алыўыңыз ушын жаратты».

Күндизи көринбейтуғын тышқан, тарақан сыяқлы зәрер келтириўши кемириўши жәнликлер түнде ызғыйды. Тышқан ҳәм нан гөрек тийген ыдысты пәклемей турып пайдаланыў мәкруҳ. Солай екен, олардың зыянынан, шайтан ҳәм оның зыянларынан сақланыў ҳәмде түнниң бизлерге дем алыс болыўы ушын Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўа салламның усы көрсетпелерине әмел етиўимиз керек:

1. «Кеш киргеннен кейин, балаларыңызды (үйде) услап турың». 

Яғный, қуяш батқаннан кейин, перзентлериңизди үйден шығармаң, сыртта жүрген болса, үйге киргизип керекли шынығыўлар менен бәнт қылың. «Себеби, бул пайытта шайтан (жин)лер ызғыйды». Түн шайтанлар қозғалыўы ушын қолай пурсат. Олар бул ўақытта сыртта жүрген балаларға зыян жеткериўи мүмкин.


2. «Бир саат өткеннен кейин, балаларыңызды еркин қойың».

Олардың үйге кирип-шығыўында тосқынлық қылмаң.


3. «Аллаҳтың атын зикир етип, есиклериңизди жаўың».

Қайырлы ҳәр бир исте Аллаҳты зикир етиў – «Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм» деп айтыў лазым, ҳәтте есикти жаўғанда да. Есикти жабыў менен ҳәр қыйлы зыянлы жәнликлер, ҳайўанлардың зыян жеткериўи, уры кириўи, намәҳрамлар нәзери түсиўи яки шаңарақ ағзаларының саламатлығына зәрер жетиўиниң алды алынады. «Өйткени, шайтан жаўылған есикти ашпайды». Тек «Бисмиллаҳ» деп жаўылған есиклерди шайтанлар ашылмайды. Сол  түни иблис жаманлығынан аманда болады. Жабир разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады: Нәбий саллаллаҳу алайҳи ўа саллам былай деген:

«Ким үйине кирип атырғанында ҳәм аўқатланып атырғанында Аллаҳты зикир етсе, шайтан (әскерлерине) сизлерге жатақ та, кешки аўқатта жоқ, дейди. Егер үйине кирип атырғанында Аллаҳты зикир етпесе, шайтан (шериклерине) жатақ жайға ийе болдыңыз, дейди. Егер аўқатланып атырғанында да Аллаҳты зикир етпесе, шайтан (әскерлерине) жатақ жайға да, кешки аўқатқа да ийе болдыңыз, дейди» (Имам Бухарий рәўияты).


4. «Аллаҳтың атын зикир етип меслериңиз (аўыз)ын байлаң». 

Аўқатлық затлар сақланатуғын мес, қап сыяқлы ыдыслар аўызын байлаўда да «Бисмиллаҳ»ты айтыў зәрүр. Сонда, шайтан оларды шеше алмайды. Егер Аллаҳтың аты зикир етилмей, ыдыслар қаншелли беккем бекитилмесин, шайтан ондағы аўқат ҳәм ишимликлерден несийбесин алады. Солай екен, бәрқулла азық-аўқат ҳәм ишимликлер сақланатуғын ыдысларды жаўық тутыўымыз керек. Аўызы ашық ыдысларға жәнлик, микроб ҳәм зәрерли нәрселер ҳәмде оба түсиўи ақыбетинде ҳәр түрли кеселликлер шығыўы мүмкин. Нәбий саллаллаҳу алайҳи ўа саллам:

«Ыдыслар (үсти)н жаўың, меслер (аўызы)н байлаң. Себеби, жылда бир түн бар, онда оба түседи. Ол (оба) жапқышы жоқ ыдыс ҳәм баўы болмаған мес алдынан өткенде, әлбетте,оған түседи», – деди». (Имам Муслим рәўияты). 


5. «Аллаҳтың атын зикир етип, ыдысларыңыз үстине бир нәрсе болса да, таслап қойың».

Ыдыслар үстин жаўғанда да «Бисмиллаҳ»ты айтыў керек. Сонда шайтан оларды аша алмайды.  Азық-аўқат ҳәм ишимликлер сақланатуғын ыдыслар үстин жабыў оларға нажәсат, зәрерли ҳәм гүманлы нәрселер түсиўинен тосады. Пайғамбарымыз саллаллаҳу алайҳи ўа саллам басқа ҳәдиси шәрийфинде ыдыс үстин бир шөпти қойып болса да жабыў кереклигин атап өткен.


6. «Шыраларыңызды өширип (жатың)».

Өйткени, шыраларды өширмей уйқылаўда көп зәрерлер бар. Ибн Аббас разыяллаҳу анҳумадан рәўият қылынады:

«Тышқан келип, пиликти сүйреп баслады. Хызметкер оны қуўды. Сонда, Нәбий саллаллаҳу алайҳи ўа саллам: «Қоябер оны», – деди. Тышқан пиликти ол отырған хамра (жайнамазша) үстине таслады. Оның дирҳамдай жери күйди. Сонда Пайғамбарымыз алайҳиссалам: «Қашан уйқыласаңыз, шыраларыңызды өшириң. Себеби, шайтан мине буған уқсағанға буйрық етсе, күйип қалыўыңыз мүмкин», – деди. (Имам Байҳақий рәўияты). 

Дурыс, бүгинги күнде пиликли шыралар болмаса да, электр шыралардың түнде бийҳуўда жанық қалыўы да шаңарақ, мәмлекетлик экономикаға зәрери бар. Қалаберсе, шыра жарықлығында уйқылаў узақты көре алмаў сыяқлы қәстеликлерге себепши болады.

Әбиў Муўса разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады: «Түнде Мадинада бир үй жанып турғынлары зыян көрди. Бул ҳаққында Нәбий саллаллаҳу алайҳи ўа салламға айтылды. Нәбий саллаллаҳу алайҳи ўа саллам:

«Әлбетте жалын сизлерге душпан. Қашан уйқыласаңыз, оны өшириң», – деди». (Муттафақун алайҳи).

Дурыс, суўық күнлерде печка сыяқлы ысытыўшы әсбаплардан пайдаланбаўдың илажы жоқ. Әсиресе, қыс күнлеринде олардан пайдаланыўда еки есе хабардар болыўымыз керек. Себеби, жалынға қарсы гүрес бир ғана өрт қәўипсизлиги хызмети исшилериниң емес,ал бәршемиздиң миннетимиз.

Уламалар: «Ҳәдиси шәрийфте зикир етилген жағдайлар тек ғана бир себеп. Ал, қорыў, Аллаҳтың қорғаўы менен болады», деген. Усы Нәбаўий әдеплерге ҳәр биримиз әмел етиўимиз ҳәм шаңарақ ағзаларымызға да үйретиўимиз лазым. Сонда, еки дүнья бахыт-саадатына ерисемиз, инша Аллаҳ.


Дерек: Irfon.uz


Добавить комментарий
Жаңалықлар лентасы