06 июн 17:01Мақалалар

ПАРАХОРЛЫҚ ҲАҚҚЫНДА


ПАРАХОРЛЫҚ ҲАҚҚЫНДА



Ислам қаржысы бул биринши нәўбетте ҳадал ырысқы мәселеси, деп айтыў мүмкин. Аллаҳ таала бенделерине бул сынаў дүньяда таңлаў ықтыярын берип қойған, бенде өз ырысқысын ҳадалдан да, ҳарамнан да териўи мүмкин. Бирақ, ҳәр еки жағдайда да бенде өзине берилген ырысқыдан артығына ийе болмайды

Әбиў Бәкир Сыддық разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады:
Расулы Әкрам саллаллаҳу алайҳи ўа саллам айтты: «Ҳарамнан азықланған ҳеш бир дене жәннетке кирмейди».

(Әбиў Яъла, Баззар ҳәм басқалар рәўияты)


Мине, енди ҳарамхорлардың жәмийетке тәсири бойынша ең жаманларынан болған парахорлық ҳаққында бираз пикирлеп көрсек.

Жәмийет раўажланыўына ҳәм пәраўанлығына үлкен зәрер тийгизетуғын, жәмийетти иштен кемиретуғын иллет бул – парахорлық десек, адаспаған боламыз. Себеби, пара алыў, пара менен жумысын питкериўге ҳәрекет қылыў – булардың ҳәммеси ислам үмметин ҳәр тәреплеме арқаға тартатуғын, раўажланыўдан изде қалыўда себеп болып атырған унамсыз иллет, жәмийет басындағы үлкен бәле ҳәм апат. Өйткени:

  • БУЛ ҲАРАМҒА ҲӘЎЕС ТУЙҒЫСЫН ПАЙДА ЕТЕДИ. Санасы жетерли дәрежеде қәлиплесип үлгермеген жаслар пара алыўшылардың ҳарам төгин-шашын турмысына ҳәўес етип, өмирдиң мазмун-мәнисин қандай да бир “майлы” лаўазымға ерисиў ҳәм сол арқалы өз арзыўларын қандырыўда көриўин баслайды. Парахорлықтың ең жаман көриниси де әне сонда, яғный жәмийет ағзаларын, биринши нәўбетте жасларды сондай ҳарамға ҳәўес пенен қараў туйғысын пайда етиўде болса керек;


  • БУЛ КЕЛИСПЕЎШИЛИК. Жәмийет ағзаларының бир бөлеги ҳақылы емес байлықларға ийе болыўы ақыбетинде адамлар арасында келиспеўшилик күшейеди;


  • БУЛ ӘДИЛСИЗЛИК. Жәмийет ағзаларының көзлери соқыр, қулағы герең яки санасы пәс емес. Олар ким не арқалы пул таўып атырғанлығын көрип, еситип турады ҳәм әсте-ақырын олардың есабынан байлық топлап атырған парахорларды көрип, бундай әдил емес жағдайға жол қойып турған мәмлекет системасынан, буған жуўапкерлерден наразы болыўды баслайды, әлбетте, бундай наразылық әсте-ақырын жәмийетте наразылықтың күшейиўине себеп болады (бул болса бир күн болмаса бир күн қурамалы машқалаларға алып барыўы анық) яки түскинликти келтирип шығарады (бул болса, адамлардың өз ўатанына болған муҳаббатын ҳәм исенимин жоқ қылады. Мәмлекет ушын буннан да үлкенирек апатшылық болмаса керек).

Қайсы бир дүзимди алмаң, онда парахорлық ҳәўиж алған болса, ондағы ҳәмме, ҳәтте әпиўайы хызметкер де “басшылар пара алып атыр, бизлер алсақ не болыпты?!” тақылетте ис тутатуғын болып қалады.

Парахорлықтың қәўипли ақыбетлери ҳаққында жетерлише айта бериў мүмкин. Бүгин бизлер парахорлық Ислам дини бойынша ҳүкимлер қандай болыўына қысқаша тоқталып өтемиз.


ШӘРИЯТТА ПАРА БЕРИЎ ҲӘМ АЛЫЎ ҲАҚҚЫНДА НЕ ДЕЛИНГЕН?


Ислам шәриятында парахорлық үлкен гүналардан есапланады. Имам Шамсуддин Заҳабий “Үлкен гүналар” китабында 66-үлкен гүна темасында парахорлықты келтирген. Парахорлық биреўдиң мал-мүлкин наҳақ жеў.

Аллаҳ таала Бақара сүреси 188-аятында төмендегише марҳамат қылади:
Бир-бириңиздиң мал-дүньяларыңызды наҳақ жол менен жемең. Билип турып адамлардың мал-дүньясынан гүна жолы менен бир бөлегин жеў (өзлестириў) мақсетинде ҳәкимлерге (ҳүким шығарыўшыларға) оннан бермең!»


Саўбан разыяллаҳу анҳу айтады:
“Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам пара бериўши, пара алыўшы ҳәм олардың арасындағы дәлдәлшыны нәлетледи” (Имам Аҳмад, Термизий, Ибн Мажа рәўияты).

Амр ибн Асс разыяллаҳу анҳудан рәўият қылынады:
Расулуллаҳ саллаллаҳу алайҳи ўа саллам: «Зина кең тарқалған қәўим арасында ашаршылық, парахорлық кең тарқалған қәўим арасында қорқыў көбейеди.” – деди (Имам Аҳмад рәўияты).



САЎҒА ТҮРИНДЕ ПАРА АЛСА ЯКИ БЕРСЕ БОЛА МА?


Саўға көринисинде берилген яки алынған пара да ҳақыйқый пара ҳүкиминде болып, бундай қылыўға шәрият руқсат бермейди.

Әлий ибн Әбиў Талибтен рәўият қылынады:
“Әмирдиң (басшының) ҳадя (саўға) алыўы ҳарам, қазының пара алыўы купир”(Имам Суютий рәўияты).



ЫҚТЫЯРЫЙ ТҮРДЕ БЕРИЛГЕН ПАРА ҲАҚЫЙҚЫЙ ПАРА КИБИ БОЛА МА?


Ҳәтте, шын кеўилден қәлеп берилген тәғдирде де, бәрибир, пара алыў үлкен гүна есапланады.


АЛЫНҒАН ПАРАНЫ НЕ ҚЫЛЫЎ КЕРЕК?


Пара сыпатында алынған пул яки сол сыяқлы нәрсени қайтарыў лазым болады, егер оны қолланып жиберген болса, алған муғдарына тең мал-мүлик яки пулды берген адамға қайтарып бериў мәжбүрий.


Дерек: islommoliyasi.uz сайты

Добавить комментарий
Жаңалықлар лентасы